Συμφέρουσες (για το σύστημα) ποσοστώσεις.
Του Παναγιώτη Φαρονάκη
3-7-2026
Πριν λίγο καιρό το Κέντρο Φ ανήρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αφίσα με το εξής μήνυμα: «Η εκλογή γυναικών με ποσόστωση βάσει νόμου είναι προσβολή για τις γυναίκες». Με την αφίσα αυτή εκφράστηκε εν συντομία η θέση του Κέντρου Φ, που έρχεται σε αντίθεση με την θέση των συστημικών κομμάτων, τα οποία θεωρούν τις γυναίκες εξ ορισμού ευάλωτες και τους κάνουν τη χάρη να ορίσουν μέσω νόμων αυθαίρετες ποσοστώσεις, όπως θα αναλύσουμε παρακάτω.
Η πρακτική των ποσοστώσεων εφαρμόζεται σε αρκετές εκλογικές διαδικασίες στη χώρα μας, από την εκλογή βουλευτών έως την εκλογή των συμβουλίων νέων στους Δήμους. Παραδείγματος χάριν, με μία πρόχειρη έρευνα στο διαδίκτυο ανακαλύψαμε παλαιότερη (9-11-2020) ανάρτηση στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Συμβούλια νέων στους Δήμους - Υποχρεωτικά το 50% των εκλεγμένων να είναι γυναίκες» [1].
Σκοπός των ποσοστώσεων, κατά την άποψή μας, δεν είναι η ενίσχυση της πραγματικής συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική ζωή, σύμφωνα με την προβαλλόμενη αιτιολογία, αλλά μόνο η αύξηση της συμμετοχής τους ως υποψηφίων στις εκλογές. Μάλιστα, οι ποσοστώσεις που ορίζονται βάσει νόμων είναι αυθαίρετες διότι δεν εξαρτώνται από το ποσοστό των γυναικών επί του συνολικού πληθυσμού.
Η πρακτική των ποσοστώσεων εγείρει ζητήματα όχι μόνο για την ίση συμμετοχή στην πολιτική ζωή αλλά γενικότερης φύσης, στα οποία θα αναφερθούμε παρακάτω, παίρνοντας ως παράδειγμα την ποσόστωση στις βουλευτικές εκλογές.
Στο π.δ. 26/2012 «Κωδικοποίηση σ' ενιαίο κείμενο των διατάξεων της νομοθεσίας για την εκλογή βουλευτών» [2] προβλέπεται ποσόστωση για κάθε φύλο, και όχι μόνο για τις γυναίκες. Συγκεκριμένα, το άρθρο 34 παρ. 10 του π.δ. 26/2012 [3] επιβάλλει στα κόμματα να περιλαμβάνουν στα ψηφοδέλτιά τους υποψήφιους βουλευτές σε ποσοστό 40% τουλάχιστον από κάθε φύλο σε κάθε εκλογική περιφέρεια και 33% τουλάχιστον από κάθε φύλο στο σύνολο της Επικράτειας, εξαιρουμένων των υποψηφίων βουλευτών επικρατείας. Η ανωτέρω ποσόστωση είναι πασιφανές ότι έχει τεθεί για να υποχρεώσει τα κόμματα να αυξήσουν τον αριθμό γυναικών υποψηφίων βουλευτών, αφού διαχρονικά η συντριπτική πλειονότητα των υποψηφίων βουλευτών είναι άνδρες. Θεωρητικά, στο μέλλον η ανωτέρω ποσόστωση θα μπορούσε να αφορά και τους άνδρες, αν αντιστραφεί η διάθεση ανδρών και γυναικών να είναι υποψήφιοι βουλευτές.
Σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 2 του Συντάγματος, «Οι Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις». Είναι άξιο απορίας πώς οι ποσοστώσεις συνάδουν με την ανωτέρω συνταγματική διάταξη, όταν για να καταρτιστεί το ψηφοδέλτιο ενός κόμματος σε μία εκλογική περιφέρεια θα πρέπει να αποκλειστούν άτομα, είτε άνδρες είτε γυναίκες, ώστε να τηρηθεί η ποσόστωση υποψηφίων βουλευτών βάσει φύλου στο 40% κατ’ ελάχιστον. Το αστείο της υπόθεσης είναι ότι στην Ελλάδα δεν μπορεί να κατέλθει στις εκλογές κόμμα με υποψήφιες βουλευτές αποκλειστικά γυναίκες (π.χ. φεμινιστικό κόμμα). Πώς λοιπόν ενισχύεται η συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική ζωή; Το ίδιο βεβαίως ισχύει και για ένα αντίστοιχο κόμμα με αποκλειστικά άνδρες υποψήφιους βουλευτές.Αν τα συστημικά κόμματα ήθελαν πραγματικά την ισότιμη συμμετοχή ανδρών και γυναικών στις εκλογές, θα έπρεπε να ορίσουν ποσόστωση όχι 40% ή 33%, όπως ισχύει, αλλά ποσόστωση με βάση το ποσοστό κάθε φύλου σε σχέση με τον πληθυσμό των εκλογικών περιφερειών ή της επικράτειας. Αν για παράδειγμα το ποσοστό των γυναικών επί του συνολικού πληθυσμού (ή του ποσοστού των γυναικών ψηφοφόρων επί του συνολικού εκλογικού σώματος) είναι 52%, τότε θα έπρεπε να υπάρχει ποσόστωση 52% γυναικών και 48% ανδρών. Η ποσόστωση, όπως αναφέρεται και στην αφίσα του Κέντρου Φ, είναι προσβλητική για τις γυναίκες. Στον ορισμό της ποσόστωσης υποβόσκει η αυθαίρετη παραδοχή ότι οι γυναίκες δεν έχουν την ικανότητα να επιτύχουν μόνες τους και χρειάζονται βοήθεια από το κράτος. Η ενδυνάμωση και κινητοποίηση των γυναικών για να συμμετέχουν στην πολιτική ζωή της χώρας θα έπρεπε να γίνει με άλλες μεθόδους και όχι μέσω ποσοστώσεων.
Το ζήτημα είναι πολύπλοκο αλλά καταντά γελοίο αν στην εξίσωση εντάξουμε και την woke ατζέντα. Ο νόμος μέχρι σήμερα ορθώς λαμβάνει υπ’ όψιν την ύπαρξη των δύο βιολογικών φύλων, ανδρών και γυναικών. Εγγυάται κανείς ότι αύριο-μεθαύριο δεν θα επιβληθεί ποσόστωση βάσει των 5, 30 ή 80 «φύλων» που προωθεί η woke ατζέντα; Που θα οδηγηθούμε αν στην εξίσωση συμπληρώσουμε ποσοστώσεις με βάση τη φυλή, τη θρησκεία, τη γλώσσα, το επάγγελμα, τον σεξουαλικό προσανατολισμό κ.ο.κ.; Μπορεί αυτό να φαίνεται προς το παρόν επιστημονική φαντασία, αλλά λαμβάνοντας υπ’ όψιν τους νόμους που έχουν ψηφιστεί τα τελευταία χρόνια είναι πολύ πιθανό το κράτος να επιβάλει στο μέλλον την αύξηση της συμμετοχής στην πολιτική ζωή ατόμων με δήθεν «ευαλωτότητες» ή δήθεν «μειονεκτούντων» ομάδων (κοινωνικών, εθνοτικών κλπ).
Επιστρέφοντας στο ζήτημα των ποσοστώσεων στις βουλευτικές εκλογές, πρέπει να παρατηρήσουμε ότι αυτές δεν οδηγούν σε αντίστοιχη ποσόστωση στους εκλεγμένους βουλευτές. Το ότι τουλάχιστον 40% των υποψηφίων βουλευτών είναι γυναίκες, δεν οδηγεί στην εκλογή τουλάχιστον 120 γυναικών βουλευτών. Το ποσοστό των γυναικών βουλευτών διαχρονικά είναι περίπου 24%. Επίσης, τα κόμματα με διάφορα κόλπα μπορούν να αλλάξουν τα ποσοστά ανδρών και γυναικών εκλεγμένων βουλευτών. Παραδείγματος χάριν, εξαναγκάζοντας κάποιον σε παραίτηση δεν υπάρχει υποχρέωση του κόμματος να τον αντικαταστήσει με βουλευτή του ιδίου φύλου, ώστε να διατηρηθεί το ίδιο ποσοστό ανδρών-γυναικών βουλευτών. Αν τα συστημικά κόμματα ήθελαν πραγματικά να επιβάλουν την εκλογή γυναικών βουλευτών, έστω και με την αυθαίρετη ποσόστωση του 40% ή του 33% κατ’ ελάχιστον, θα νομοθετούσαν την υποχρεωτική εκλογή αυτού του ποσοστού γυναικών, βάσει των ψήφων που έλαβαν, και οι υπόλοιπες έδρες θα μοιράζονταν στην συνέχεια στους άνδρες υποψήφιους, βάσει των ψήφων που έλαβαν.
Από τα ανωτέρω γίνεται κατανοητό ότι σκοπός των συστημικών κομμάτων είναι να φέρουν περισσότερες γυναίκες στην κάλπη και όχι στη Βουλή. Αυτό συμβαίνει διότι κυριαρχεί η άποψη ότι συνήθως «οι γυναίκες ψηφίζουν γυναίκες» - παρότι αυτό δεν επιβεβαιώνεται από τα αποτελέσματα των εκλογών - επομένως, κατά την ανωτέρω άποψη, η ύπαρξή γυναικών υποψηφίων προσελκύει γυναίκες ψηφοφόρους. Με τον τρόπο αυτό τα συστημικά κόμματα μειώνουν το ποσοστό της αποχής. Επίσης, λόγω της ποσόστωσης τα μικρά κόμματα δυσκολεύονται να καταρτίσουν ψηφοδέλτια, που θα εγκριθούν. Ειδικά τα μικρά εθνικιστικά-πατριωτικά κόμματα αντιμετωπίζουν δυσκολία στην εύρεση γυναικών υποψηφίων, γεγονός που ευνοεί τα μεγάλα συστημικά κόμματα.
Συμπερασματικά, θα θέλαμε να επιστήσουμε την προσοχή στο ζήτημα της επιβολής ποσοστώσεων, διότι αυτές δεν επιτυγχάνουν πάντα τους σκοπούς για τους οποίους υποτίθεται ότι έχουν τεθεί. Εξαίρεση αποτελεί η υποχρέωση πρόσληψης βάσει νόμου ποσοστού ατόμων με αναπηρία και άλλων προστατευόμενων προσώπων στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, που πραγματικά εξυπηρετεί ανθρωπιστικούς σκοπούς. Όμως, οι ποσοστώσεις μπορούν εύκολα να γίνουν εργαλείο του συστήματος για την επιβολή αντεθνικών και παράλογων πολιτικών, όπως είναι η woke ατζέντα. Οι ποσοστώσεις στις εκλογές μπορούν «με ένα νόμο και ένα άρθρο» να μετατραπούν σε ποσοστώσεις στον εργασιακό χώρο (π.χ. με την υποχρέωση πρόσληψης ποσοστού εργαζομένων με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως είναι η λεγόμενη «ταυτότητα φύλου»). Ήδη εδώ και χρόνια εφαρμόζονται ποσοστώσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση με την είσοδο στα πανεπιστήμια μικρού ποσοστού μελών της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης [4], τα οποία στην ουσία εισέρχονται στα πανεπιστήμια ανταγωνιζόμενοι μεταξύ τους και όχι με το σύνολο των μαθητών που συμμετέχουν στις πανελλαδικές εξετάσεις [5]. Στο μέλλον μπορεί να τεθούν ποσοστώσεις στο ποιοι θα διορίζονται δημόσιοι υπάλληλοι, στο πόσοι «πρόσφυγες και μετανάστες» θα κατοικούν σε μία πολυκατοικία ή σε μία συνοικία, στο τι εθνικότητας θα είναι οι δικαιούχοι ενός επιδόματος κ.ο.κ.
Τα ανωτέρω δυστοπικά παραδείγματα είναι πιθανό να υλοποιηθούν από οποιαδήποτε διεθνιστική κυβέρνηση όλου του πολιτικού φάσματος. Σε ένα εθνικό κράτος, αν επιβάλλονταν ποσοστώσεις, θα επιβάλλονταν με γνώμονα αποκλειστικά την εξασφάλιση της ευημερίας των Ελλήνων και όχι εναντίον τους.
Παραπομπές
[2] Φ.Ε.Κ. Α΄ 57/15-3-2012.
[3] Άρθρο 34 παρ. 10 του π.δ. 26/2012: «Για την ανακήρυξη των εκλογικών συνδυασμών αυτοτελών κομμάτων, συνασπισμού συνεργαζόμενων κομμάτων και ανεξαρτήτων, ο αριθμός των υποψήφιων Βουλευτών, από κάθε φύλο, πρέπει να ανέρχεται σε ποσοστό τουλάχιστον ίσο με το 40% του συνολικού αριθμού των υποψηφίων τους, αντιστοίχως, ανά εκλογική περιφέρεια. Τυχόν δεκαδικός αριθμός στρογγυλοποιείται στην επόμενη ακέραιη μονάδα, εφόσον το κλάσμα είναι ίσο με μισό της μονάδας και άνω. Ο ανωτέρω περιορισμός δεν ισχύει για το ψηφοδέλτιο Επικρατείας. Σε κάθε περίπτωση ο συνολικός αριθμός των υποψηφίων των εκλογικών συνδυασμών αυτοτελών κομμάτων, συνασπισμού συνεργαζόμενων κομμάτων και ανεξαρτήτων από κάθε φύλο στο σύνολο της Επικράτειας, εξαιρουμένων των υποψηφίων βουλευτών Επικρατείας, πρέπει να ανέρχεται σε ποσοστό 33% του συνολικού αριθμού των υποψηφίων τους. Τυχόν δεκαδικός αριθμός στρογγυλοποιείται στην επόμενη ακέραιη μονάδα, εφόσον το κλάσμα είναι ίσο με μισό της μονάδας και άνω».
[4] https://slpress.gr/ethnika/i-eisodos-moysoylmanon-sta-aei-me-posostosi-o-ilchan-kai-o-diplasiasmos/
