ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

 

Το Κέντρο Φ ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση τού προέδρου τού Εθνικού Μετώπου κ. Εμμανουήλ Κώνστα και εκπρόσωποι του Φ παρέστησαν στις εργασίες τού Συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, υλοποιώντας παλαιότερες σχετικές αποφάσεις του. Ο επικεφαλής τού Κέντρου Φ εισηγήθηκε το θέμα "Ιδεολογική Διακήρυξη", το οποίο και ακολουθεί.

ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

[υπό Γεωργίου Δ. Σαγιά, επικεφαλής τού Κέντρου Μελετών και Προώθησης Εθνικών Ιδεών Φ (Κέντρου Φ)]
 
Εμείς, Έλληνες εθνικιστές και πατριώτες, στο πλαίσιο συγκροτήσεως εθνικού μετώπου για ένα νέο συλλογικό όραμα, για μία νέα μεγάλη ιδέα τού ελληνισμού εδραζομένη στην κοσμοθεωρία και στην ιδεολογία τού ελληνικού εθνικισμού καθώς και σε πολιτική υπέρ Ελλάδος και Ελληνισμού μέσω ενός εθνικού κράτους κοινωνικού και δικαίου, βασισμένου σε ένα σύνολο ιδεών, αρχών και αξιών για ολόκληρον ανεξαιρέτως τον Ελληνισμό και συνάμα φάος, φως τής οικουμένης, για το πώς θα θέλαμε την Ελλάδα στον κόσμο αλλά και τον κόσμο νοηματοδοτούμενο από την Ελλάδα, διακηρύττουμε την πίστη μας στην επίτευξη των σκοπών και των στόχων μας και συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε ανιδιοτελώς έως την τελική νίκη.
Αποτελούμε μέρος τής αδιασπάστου συνεχείας τού ελληνισμού, συνειδητά στρατευμένοι στην ιδέα τού έθνους και της φυλής, εθελουσίως ταγμένοι στην υπεράσπιση των Ελλήνων, της Ελλάδος και του απανταχού Ελληνισμού.
Πιστεύουμε πως η πολιτική καθορίζει την οικονομία, η ιδέα καθορίζει την πράξη, η κοσμοαντίληψη καθορίζει την στάση ζωής.
Είμαστε εθνοκεντρικοί, βουλησιοκράτες, βελτιόδοξοι, ευτοπιστές, συντηρητικοί και συνάμα προοδευτικοί ως προς την αντιμετώπιση του παρελθόντος και του μέλλοντος (στοιχεία τα οποία δεν αντιδιαστέλλονται μεταξύ τους αλλά αποτελούν όλον), είμαστε λοιπόν παραδοσιοκράτες, ταυτοτιστές και εθνομελλοντιστές.
Το έθνος μας είναι προτεραιότητά μας, ο κοινοτισμός δίαυλος προστασίας του, η αποκέντρωση στοιχείο αρμονικής αναπτύξεως και ισορροπίας και όρος ποιότητος ζωής.
Πίστη στην ύπαρξη των εθνών και στην φυσική πολυμορφία και βιοποικιλότητα ερμηνεύεται και ως αποδοχή τού δικαιώματος όλων των εθνών να αγωνίζονται για την ύπαρξη και την πρόοδό τους, αντιλαμβανόμενοι παραλλήλως την πιθανότητα συγκρούσεων σε σημεία τριβής.
Η εθνική κοινότητα, ταυτοτική, αξιακή και ελληνοκεντρική, βασισμένη και στις αρχές του κοινωνισμού, του οικολογισμού, του ταυτοτισμού και του κοινοτισμού, προβάλλει ως εφικτή και βιώσιμη πρόταση και το εθνικό κράτος προβάλλει ως λύση.
Για εμάς, το κράτος πρέπει οπωσδήποτε να υπηρετεί το έθνος, δηλαδή η ουσία του, το περιεχόμενό του και η λειτουργία του να υπηρετούν τα εθνικά και λαϊκά συμφέροντα. Δεν πέφτουμε στην παγίδα τής ουτοπίας, η οποία οδηγεί σε απογοήτευση και παραίτηση. Δεν πέφτουμε στην παγίδα τής δυστοπίας, η οποία οδηγεί σε ηττοπάθεια και κατάθλιψη. Είμαστε ευτοπιστές, δηλαδή στρατευόμαστε αυτοβούλως εν ελευθερία προσώπου και με ηρωικό τρόπο ζωής στην προώθηση τού εθνικού συλλογικού καλού επιδιώκοντας μια ευτοπιαλάνδη.
Είμαστε συντηρητικοί γιατί θέλουμε να λειτουργούμε υπέρ τής παραδόσεως, της εθνικής ταυτότητος, της οικογενείας, της πίστεως και παραλλήλως είμαστε προοδευτικοί γιατί οι βλέψεις μας σε θέματα διαστήματος, ρομποτικής, τεχνητής νοημοσύνης, νέων τεχνολογιών, είναι απόρροια και αδιάσπαστη συνέχεια τού αρχαιόθεν ελληνικού τρόπου σκέπτεσθαι και πράττειν αλλά και διότι στην εφαρμοσμένη πολιτική οι θέσεις και οι προτάσεις μας είναι σαφώς προοδευτικές. Εν άλλαις λέξεσι, είμαστε αρνητές τής ήττας, υποστηρικτές τού διαρκούς αγώνα και προπομποί τής ερχόμενης νίκης.
Η βούληση είναι αυτή που ανατρέπει το δόγμα τού αναπόφευκτου, την αδιαφορία, την αποθάρρυνση, την ηττοπάθεια, την παραίτηση. Η βελτιοδοξία είναι αυτή που υπερβαίνει την αισιοδοξία και την απαισιοδοξία, οι οποίες οδηγούν σε λανθασμένες ατραπούς ερμηνείας και ενεργειών. Ο κόσμος, δεν είναι ο καλύτερος δυνατός, δεν είναι ο χειρότερος δυνατός, είναι αυτός που είναι αλλά μπορεί να γίνεται όλο και καλύτερος με συνεχή, καθημερινό, επίπονο, πεισματικό και ανυποχώρητο αγώνα, βάσει ενός εμπνευσμένου εθνικού οράματος, το οποίο θα προσεγγίζεται από συγκροτημένο Εθνικό Σχέδιο με βραχυπρόθεσμους, μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους συγκεκριμένους στόχους και σκοπούς. Η μεθοδολογία και οι τακτικές μπορούν να ποικίλουν ή και να τροποποιούνται -πάντα με βάση το εθνικό συμφέρον και τα πραγματικά δεδομένα κάθε εποχής-, χωρίς όμως αυτή η ευελιξία να σημαίνει εκπτώσεις από τον αντικειμενικό σκοπό της νέας μεγάλης ιδέας τού ελληνισμού.
Όλα αυτά δε, υπό το πρίσμα τής προτάξεως τού κοινού καλού έναντι του ατομικού, διότι το κοινό καλό επηρεάζει θετικά τις παραμέτρους ενός δίκαιου, τίμιου, αξιοκρατικού και ανεπτυγμένου εθνικού κράτους και κάθε ατομικότητα ευνοείται δυνητικά εξ αυτού, ενώ αντιθέτως το ατομικό καλό δεν σημαίνει απαραίτητα και καλό υπέρ έθνους και πολιτών. Το ανωτέρω σαφώς και δεν υπαινίσσεται εξαφάνιση της ατομικότητος, της διαφορετικότητος και της δημιουργικότητος ενός εκάστου, όμως δίνει την κατεύθυνση αναβιβασμού του σε μια ανώτερη κατ' εμάς θεώρηση της ζωής, ήτοι, της συνειδητής εκχωρήσεως προτεραιότητος στο συλλογικό καλό έναντι τού βεβαίως και αποδεκτού ατομικού. Το άτομο πρωτίστως στην υπηρεσία τού έθνους του καθώς σε αρχές, ιδέες, αξίες και θέσεις γενικότερα αποδεκτών από τους εθνικώς φρονούντες και κινουμένους και πέραν της Ελλάδος, αυτοβούλως ταχθέν και συνειδητά υπηρετόν αντιστοίχους θεσμούς τού έθνους που έχουν τα ανωτέρω ως κρηπίδωμα, νοηματοδοτεί την ζωή με υψηλά ιδανικά, οδηγεί σε πράξεις ελευθερίας και δημιουργίας και λειτουργεί ως γέφυρα συνεννοήσεως με άλλα έθνη που ενδεχομένως φρονούν αντιστοίχως και είναι συγχρόνως διατεθειμένα να συνεννοηθούν σε μια κοινή βάση αντιλήψεων, σεβόμενα απολύτως το μεγαλείο και τα ιστορικά δίκαια και διαρκή συμφέροντα του Ελληνισμού -αεί υπαρκτά.
Ποια μπορεί να είναι η νέα μεγάλη ιδέα τού Ελληνισμού; Θα μπορούσε να είναι η εξής: οι Έλληνες, η Ελλάδα, ο Ελληνισμός, παγκόσμια θετική ηγουμένη δύναμη και πρωτοπορία, καθοριστική πρωτοκαθεδρία πνεύματος, πολιτισμού και επιστήμης τής οικουμένης. Νέος πόλος ελληνικός, εμπνευσμένος, ξεχωριστός, μοναδικός, καινοτόμος, εθνομελλοντικός, που σημαίνει: δημιουργική σπείρα τού κόσμου και εσαεί γεννήτωρ και αναγεννώμενος. Εάν αυτό φαντάζει δύσκολο, δεν ερμηνεύεται ως ακατόρθωτο. Βασίζεται στην θεωρία τής ποιοτικής ηγουμένης μειοψηφίας, που σημαίνει υπέρβαση της αριθμολαγνικής αντιμετωπίσεως της ζωής. Το πνεύμα και η αρετή πάνω από την ύλη και το χρήμα, μεθερμηνευόμενον: αυτά είναι χρήσιμα εργαλεία όταν βρίσκονται στην υπηρεσία τού πνεύματος και της αρετής. Άλλωστε, χάρη σε αυτήν την αντίληψη που έχει μετουσιωθεί πολλάκις ιστορικά σε πράξη, το ελληνικό έθνος συνεχίζει να υπάρχει και να δημιουργεί.
Είναι επίσης και αναγκαία θέση αντιμετωπίσεως της πραγματικότητος -βάσει της απογραφής έτους 2021 οι Έλληνες είναι περίπου 10.500.000 (συν τον Ελληνισμό τής διασποράς που αριθμεί εκατομμύρια) σε έναν κόσμο που σήμερα υπερβαίνει τα 8.000.000.000 ανθρώπων. Αυτό έχει παραμέτρους ερμηνείας και τις εξής: Ελλάδα υπαρκτή, ελεύθερη, ανεξάρτητη, δυνατή, αυτόκεντρη, σωτήριο εμβόλιο τού παγκοσμίου γίγνεσθαι.
Για να συμβεί όμως αυτό, θα πρέπει να συνεχίσουν να υπάρχουν Έλληνες. Όμως αυτή η προοπτική είναι δυσοίωνη γιατί το πλήθος των Ελλήνων μειώνεται δραματικά. Μελετώντας τους δείκτες τού εν Ελλάδι δημογραφικού θέματος (του σημαντικοτέρου θέματος της Ελλάδος, διότι Ελλάδα χωρίς Έλληνες θα γίνει από χώρα χώρος), συνεκτιμώντας πως στα περίπου 10.500.000 που λογίστηκαν σαν (προσοχή στο: σαν) Έλληνες έχουν αθροιστεί και άνθρωποι που χαρακτηρίζονται με τον υφ' υμών λανθασμένο και αδόκιμο όρο "ελληνοποιημένοι", κατανοεί πως η φυλή τείνει προς εξαφάνιση, (και) ως απόρροια ασκουμένης ακραίας πολιτικής υπό κυβερνήσεων, οι οποίες υπονόμευσαν και υπονομεύουν αυτή καθ' αυτή την καταγωγική συνέχεια, ακόμη και αυτή την εθνική ύπαρξή μας ως Έλληνες. Το σύνθημα "Σώστε τον Έλληνα - Έλληνα" συμπυκνώνει την ανησυχία, την αγωνία αλλά και το ζητούμενο για το έθνος μας, ώστε να μπορέσει να αφυπνισθεί, να ανασχέσει την επίθεση που ποικιλοτρόπως δέχεται, να αντεπιτεθεί και εν τέλει να επικρατήσει.
Κάποιες από τις ενέργειες που θα έπραττε ένα Εθνικό Κράτος προς αυτήν την κατεύθυνση, θα ήταν και η ανάσχεση της λάθρα μεταναστεύσεως, η απέλαση όσων εισήλθαν παρανόμως στην χώρα, η σημαντική μείωση της μεταναστεύσεως, η ακύρωση του όρου και των συνεπειών των λεγομένων "ελληνοποιήσεων", η αλλαγή τής ερμηνείας στο θέμα "παραχωρήσεως ιθαγενείας", η προώθηση τής συζητήσεως για την θεωρία των ποσοστώσεων, η υποστήριξη Ελλήνων πολυτέκνων και τριτέκνων σε συνδυασμό με την αποκέντρωση και τον κοινοτισμό. Επεκτείνοντας την σκέψη, για την περίπτωση ενδεχομένου αντιλόγου για τον τρόπο υλοποιήσεως των ανωτέρω, σημειώνεται πως η αφύπνιση τού πολίτη θα μπορούσε να οδηγήσει σε θεαματικές αλλαγές ακόμη και με τους όρους ενός εχθρικά στις ιδέες μας θεσμοθετημένου πλαισίου υπό των ποικιλωνύμων και ποικιλοχρώμων αριστεροδεξιών καθεστωτικών, και, πάντως, καλόν είναι να διατυπωθεί στις συζητήσεις που από καιρού εις καιρόν γίνονται για συνταγματική αναθεώρηση και το εξής: Θα πρέπει να ληφθεί υπ' όψιν και η άποψη πως το πολιτικό σύστημα πρέπει να υπηρετεί τον πολίτη και όχι ο πολίτης το πολιτικό σύστημα -πόσο δε μάλλον όταν αυτό όζει εξ αιτίας σήψεως. Είναι γνωστό ότι έχει οριστεί πως κάποια άρθρα τού Συντάγματος δεν επιδέχονται μεταβολή, όμως αυτό σημαίνει πως θεωρείται παγιωμένο ένα σύστημα που αποφασίστηκε από κάποιους κάποιο χρονικό σημείο και από τότε και και ύστερα θεωρείται ως αιωνίως το λειτουργικότατο, το σωστότατο και το κάλλιστον. Αυτή η βάση είναι σαθρή, διότι, τι θα είχε συμβεί εάν πριν από αυτούς που το θεσμοθέτησαν είχαν θεσμοθετήσει κάποιοι άλλοι κάτι άλλο διαφορετικό από αυτό; Επίσης, αναγνωρίζουν στον εαυτό τους προφητικές ικανότητες όσοι θεωρούν ότι δεν θα μπορούσε να υπάρξει κάτι διαφορετικό για να υπηρετήσει καλύτερα, επαρκέστερα και δικαιότερα το έθνος τον πολίτη; Κι ακόμη, μήπως μια τέτοια θεώρηση είναι κατ' ουσίαν αντιδημοκρατική και υπονομεύει αυτήν καθ' αυτήν την δημοκρατία την οποία επαίρονται πως προστατεύουν; Εάν λοιπόν ελέγετο σε μια ιδεολογική συζήτηση στο πλαίσιο τής ελευθερίας τού λόγου πως "η δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα, πολλά αδιέξοδα όμως είχαν δημοκρατία", ο αντίλογος θα ήταν η ποινικοποίηση τής γνώμης; Εν πάσει περιπτώσει, ο πολιτικός αγώνας γίνεται και θα συνεχίσει να γίνεται με όρους, κανόνες και νόμους ήδη θεσπισμένους, οπότε η πολιτική μάχη δίνεται και θα δοθεί με κάθε νόμιμο τρόπο και μέσο εντός τού υπάρχοντος νομίμου πλαισίου. Απέναντι σε ακραίες ανθελληνικές και αντεθνικές πολιτικές, αντιπαραθέτουμε με σοβαρότητα και υπευθυνότητα επιχειρήματα με κέντρο σκέψεώς μας την Ελλάδα, εδραζόμενα στο Σύνταγμα τής Ελλάδος, στην πίστη, στην λογική στο αυτονόητο και σε αυτήν καθ' αυτήν την φύση. Ήθος, αξιοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη είναι κορωνίδες μιας ελληνικής πολιτείας όπου ο πολίτης - οπλίτης θα χαίρει των τιμών και του σεβασμού που του αξίζουν και θα επαίρεται διότι θα εκπληρώνει επαρκώς τα καθήκοντά του και τις υποχρεώσεις του ανταποδίδοντας συνειδητά στο πολλαπλάσιο για τα διακαιώματα που θα του παρέχονται από το φιλολαϊκό κράτος, του οποίου ο κοινωνισμός θα αποτελεί αδιαπραγμάτευτα τον λαϊκό πυλώνα του.
Ο χαρακτήρας τού ελληνικού έθνους περιλαμβάνει το σύνολο τής συνεχούς, αδιάσπαστης κατ' ουσίαν και αδιαλείπτου υπό οποιεσδήποτε συνθήκες υπάρξεώς του, είναι ταυτισμένος με την παράδοση και την ιστορία, αποκαλύπτεται ξεκάθαρα σε στιγμές εθνικών αγώνων υπέρ ελευθερίας και τονίζεται εμφατικά σε κορυφαίες στιγμές του (π.χ. Εθνεγερσία 1821). Η έγερση της ψυχής τού Γένους είναι μονίμως χρέος και καθήκον και πραγματικότητα, ειδικά σε εποχές παρακμής. Στηριζόμαστε σε στέρεα θεμέλια πολιτικών και φιλοσοφικών σκέψεων και ιδεών προγόνων μας, οι οποίες ξεκινούν από την ρίζα τού απωτάτου παρελθόντος, εξελίσσονται μέσω τής αρχαίας, της νεώτερης και της σύγχρονης πολιτισμικής μας κληρονομιάς και εξακοντίζονται δημιουργικά στο μέλλον, αναγεννώμενες, προσαρμοζόμενες, μεταπλασσόμενες και -κυρίως- επεκτεινόμενες σε νέες κατευθύνσεις, επιδιώκοντας τον συγχρονισμό ιδεών με τις πολιτικές εξελίξεις τού παρόντος και την πρόβλεψη αλλά και δρομολόγηση των μελλοντικών εξελίξεων.
Η εννοιολόγηση τού όρου έθνος εδράζεται στο ομότροπον, στο ομότοπον, στο ομοΐστορον, στο ομόγλωσσον, στο ομόδοξον, στην συνέχεια της καταγωγής τής ελληνικής φυλής, στα ιστορικά δίκαια του έθνους μας, στην κοινή παράδοση και πίστη και στον κοινό πολιτισμό, στην κοινή συνείδηση βάσει τής οποίας διαμορφώνεται και κοινό όραμα υπό εθνική οπτική, γνωρίζοντας πως ελαχιστότατες διαφοροποιήσεις τινών εκ των ανωτέρω είναι ευκόλως εξηγητέες και αποτελούν απλές εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής όταν εξετάζονται τα ανωτέρω ότι το υπάρχειν διά της φυλής και το ενεργείν διά το έθνος, είναι νοηματοδότηση ζωής και στάση ζωής που υπερβαίνει το εφήμερο.
Τα ανωτέρω, ως εικός εστί, οδηγούν σε σθεναρή προάσπιση των εθνικών ιδιαιτεροτήτων μας και της εθνικής ιδιοπροσωπίας μας απέναντι στην λεγομένη "νέα τάξη πραγμάτων" και ό,τι αυτή συμπυκνώνει (δείγματος χάριν: αντεθνική παγκοσμιοποίηση, υποστήριξη έωλων θεωριών "πολυπολιτισμού", πανθρησκεία, ψευτοδικαιωματισμός, άμεση ή έμμεση ατομική σκλαβιά μέσω αστυνομίας σκέψεως και δράσεως και συστημικά υποθαλπομένης βίας, ισλαμοποίηση, αντικατάσταση πληθυσμών, μαζοποιημένος μετάνθρωπος / αντάνθρωπος, απόπειρα ελέγχου του νου, αντικατάσταση τής ζωοφιλίας με την κτηνολαγνία κ.ά.π., τα οποία τα θεωρούμε πολιτικές τερατογεννέσεις που εξυπηρετούν μικρές εξουσιαστικές ομαδώσεις αντεθνικώς ενεργούντων).
Η θεώρηση τής Ελλάδος ως έθνος ανάδελφον είναι συγχρόνως και αποδοχή τής διαφορετικότητος των άλλων εθνών ακριβώς επειδή σέβεται την δική της διαφορετικότητα. Παραλλήλως είναι και θέση απέναντι σε θεωρίες ομογενοποιήσεως, διότι η αποδοχή τής διαφορετικότητος δεν αποκλείει την εύρεση πεδίων συνεργασιών και αναπτύξεως ποικιλοτρόπων σχέσεων με άλλα έθνη. Η Ευρώπη των Εθνών που αντιπαρατίθεται στην Ευρώπη τού τραπεζικού κεφαλαίου και στο παγκόσμιο τοκογλυφικό σύστημα αλλά και σε μία πιθανή παγκόσμια ψηφιακή μέγγενη, προσφέρεται για προώθηση εθνικών κινημάτων που θα μπορούσαν υπό προϋποθέσεις να συνεννοηθούν και να αποτελέσουν την νέα πρόταση, την νέα θέση, τον νέο πόλο απέναντι στην λεγομένη "νέα τάξη πραγμάτων", η οποία φαίνεται και εκ των πραγμάτων πως οδηγεί σε μία παγκόσμια συγκεντρωτική φυλακή, με φύλακες τους λεγομένους "χρησίμους ηλιθίους" και εντολείς τούς επικεφαλής ("ελίτ") μικρών ποσοτικά ομαδώσεων ("λόμπις") και οι οποίοι υπηρετούν την αντεθνική παγκόσμια ολιγαρχία αλλά και προετοιμάζουν συστηματικότατα τον πλανητάρχη, με δικαιώματα επί παντός επιστητού -σαν άλλος "σωτήρας". Η επιδίωξη μίας ισχυρής Ελλάδος είναι απαραίτητη συνθήκη αναπτύξεως και συνεργασιών σε βελτιωμένο για εμάς περιβάλλον.
Ποιο είναι όμως σήμερα το γενικότερο παγκόσμιο περιβάλλον εντός τού οποίου εξελίσσεται η προσπάθεια ευρυτέρων εν Ελλάδι συσπειρώσεων με ευγενή κίνητρα και υγιείς εθνικούς σκοπούς και με δυνητική προοπτική την ενδεχόμενη συνεννόηση με ομοφρονούντες άλλων εθνών στην βάση κοινών αντιλήψεων, πεποιθήσεων και πολιτικών και ποία δεδομένα ορίζουν την σχέση αυτών;
Ο υπερπληθυσμός τού πλανήτη είναι γεγονός, με ποσοτικούς κυριάρχους την Ινδία και την Κίνα που από κοινού αθροίζουν 3 από τα 8 δισεκατομμύρια τού πλανήτη Γη, ενώ ιδιαιτέρως αξιοπρόσεκτη είναι και η πληθυσμιακή αύξηση των Αφρικανών νεαρής ηλικίας. Εάν συνεκτιμηθεί ο δείκτης φτώχειας αυτών και η θεωρία των "ανοιχτών συνόρων", συγκριθεί δε με την υπογεννητικότητα των Ελλήνων και των άλλων Ευρωπαίων και την δημογραφική συρρίκνωση αυτών, συσχετισθεί δε με τα στίφη όσων μεταναστεύουν νομίμως ή λάθρα καθώς και με τους πρόσφυγες, η προοπτική είναι εξαιρετικά δυσοίωνη και ήδη ευκόλως αντιληπτή από τους ελευθέρως σκεπτομένους σε όλη την Ευρώπη.
Ο γενετικός μαρασμός των Ελλήνων και των άλλων Ευρωπαίων, σε συνδυασμό με τον επιθετικό επεκτατισμό νέων κυρίως ισλαμιστών -όμως όχι μόνον-, και την εκ της πραγματικότητος αποδεδειγμένης επιχειρουμένης αντικαταστάσεως πληθυσμών, συσχετιζόμενος με την "ελτζιμπιντικιουπλάς" θεώρηση πραγμάτων (υποστηρίζουν άκριτα τις εκτρώσεις, προωθούν παραλογικές μη αναπαραγωγής, δεν καταγγέλουν την παιδοφιλία, τις κλειτοριδεκτομές, την κτηνοβασία κ.ά.π.) είναι εικόνα τής ασχήμιας που παρουσιάζουν ως πρόταση -η οποία μάλιστα συνδυάζεται από τρυφηλή ζωή, άκρατο "σταδιοδρομισμό" και αντεθνικό μισαλλόδοξο λόγο.
Η ρήξη με την παράδοση είναι πασιφανής. Εκπορεύεται από άτομα με συγκεκριμένες αντιλήψεις εχθρικές προς οτιδήποτε συνδέει το σήμερα με την ρίζα του, κινείται μέσω επικοινωνιακών διαύλων παγκοσμίου εμβελείας και ευρείας διεισδύσεως και στοχεύει στην δημιουργία ενός υβριδίου ανθρώπου, απάτριδος, μηχανοποιημένου, ετεροκαθοριζομένου, αριθμοποιημένου σκλαβανθρώπου. Ευνοείται από την παγκοσμιοποίηση και τον διεθνισμό (κομμουνιστικό, σοσιαλιστικό ή νεοφιλελεύθερο ή αναρχικό, τούς είναι αδιάφορο γιατί οδηγούν στον ίδιο στόχο που αυτοί επιδιώκουν), υπηρετείται από την νέα τάξη πραγμάτων που αυτοί ελέγχουν και στοχεύει στην ομογενοποίηση, διά τής επιχειρουμένης επιτεύξεως εθνικής ασυνεχείας.
Η άκριτη υποταγή σε δόγματα (εμμέσως ή αμέσως), είτε πρόκειται για κοσμοθεωρίες είτε για ιδεολογίες είτε για θρησκείες, οδηγεί και σε άκριτη αποδοχή, φανατισμό και μισαλλοδοξία. Εμφανίζονται ψευδοαυθεντίες και ψευδομεσσίες, οι οποίοι προωθούνται από ένα πυραμιδοειδές σύστημα αργυρώνητων δούλων και συνάμα καθοδηγητών ηλιθίων, συνεπικουρουμένων από έναν στρατό τής τετάρτης εξουσίας τών μέσων μαζικής επικοινωνίας και των μέσων κοινωνικής δικτυώσεως. Είναι άλλο πράγμα η αυτόβουλη συνειδητή στράτευση σε μεγάλους ευγενείς εθνικούς και κοινωνικούς σκοπούς και άλλο η αιχμαλωσία στον ιστό τής παγκοσμίου αράχνης που με σύστημα έχει εξυφανθεί από τους προαναφερομένους δογματικούς.
Ο εμμονικός ατομικισμός, ο υπέρμετρος εγωισμός, ο άκρατος ανταγωνισμός αλλά και ο υπερκαταναλωτισμός, οδηγούν σε υπεράγχος και σε κατάθλιψη. Το ανικανοποίητο κυριαρχεί καθώς και η απουσία χαράς. Στην πνευματική, ηθική, κοινωνική και εθνική κρίση, η απάντηση τού συστήματος (πιο σωστά: η μη απάντηση) είναι: "ειδικοί", φαρμακευτικά χάπια και ναρκωτικές ουσίες. Η ευτυχία επιχειρείται πλέον να προσεγγιστεί μέσω συνεδριών με ψυχολόγους ή και με λογής χάπια και ουσίες, τα οποία φυσικά αδυνατούν να δώσουν λύση σε αιτίες που εν πολλοίς προκαλεί το σύστημα, όπως η ανεργία, η φτώχεια και η ποικιλότροπη κρίση και επίσης αδυνατούν να νοηματοδοτήσουν αυτήν καθ' αυτήν την ζωή.
Η λεγομένη "ερήμωση τού περιβάλλοντος" σε συνδυασμό με πολιτικές που αφορούν σε αυτό που ονομάστηκε "κλιματική αλλαγή", οδηγούν σε αμφίβολες για πολλούς νέες πολιτικές με τον μανδύα τής "πράσινης αναπτύξεως". Αυτό οδηγεί (και) σε αλλαγή τρόπων και μέσων παραγωγής. Θα μπορούσε να τεθεί το ερώτημα: "Είναι αυτό αρνητικό;". Όταν κάτι τέτοιο χρησιμοποιείται και ως μέσον εξαρτήσεως γιατί υπονομεύεται η αυτονομία τής παραγωγικής διαδικασίας και μικρές πληθυσμιακά και πολιτικά χώρες μετατρέπονται από παραγωγικά ανεξάρτητες σε παραγωγικά εξαρτώμενες, τότε ναι, αυτό είναι σαφώς αρνητικό για αυτές και την εθνική επιβίωσή τους -ειδικά σε περιόδους κρίσεων. Έτι περαιτέρω, όταν στοχοποιείται ως αιτία ρυπάνσεως ο ορυκτός πλούτος που συντελεί στην ενεργειακή αυτονομία και ανεξαρτησία μιας χώρας και αντιπροτείνεται προμήθεια διαφορετικών μορφών ενεργείας από άλλες χώρες, προτάσσονται συμφέροντα πέραν των εθνικών και υπάρχει σύγκρουση διότι η εναλλακτική λύση οδηγεί χώρες όπως η Ελλάδα σε εθνική εξάρτηση.
Τα πυρηνικά, μπορεί να κατακρίνονται -κυρίως ως προς την χρήση τους σε πολέμους ή για την επικινδυνότητά τους σε περίπτωση ατυχήματος- όμως είναι μία πραγματικότητα η οποία καθιστά ισχυρόν όποιον τα έχει. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει και στο εξής: όσες χώρες τα έχουν, προσπαθούν να μην τα αποκτήσουν άλλες, αλλά και χώρες που φροντίζουν να τα αποκτήσουν αγνοώντας τους άλλους, επιβάλλουν στιβαρά την παρουσία τους στο παγκόσμιο στερέωμα. Εν Ελλάδι γίνονται πορείες για το αντίθετο την ίδια στιγμή που η Τουρκία εργάζεται πυρετωδώς για να γίνει πυρηνική δύναμη.
Η οικονομία παγκοσμίως εμφανίζει ένα αξιοπρόσεκτο σημείο, το οποίο όλοι προσπερνούν δήθεν με ευκολία αλλά όμως δεν απαντούν επαρκώς: Πώς γίνεται όλες οι χώρες να χρωστούν; Σε ποιον χρωστούν όλοι; Αυτό δεν ερμηνεύεται με λαϊκή ορολογία ως "παγκόσμια φούσκα;". Εάν όλοι οι άνθρωποι επέλεγαν να αποσύρουν τα χρήματά τους την ίδια στιγμή από τις τράπεζες, θα υπήρχαν αυτά τα χρήματα; Οι "άυλες" οικονομικές συναλλαγές και το "ψηφιακό χρήμα", αποτελούν μέρος τής λύσεως ή μήπως είναι μέρος τού προβλήματος; Παραλλήλως, στα καθ' ημάς, "μνημόνια" δυναστεύουν τον ελληνικό λαό δεσμεύοντάς τον για πολλές δεκαετίες, η χώρα τελεί από καιρού εις καιρόν υπό επιτροπεία από ξένους τοποτηρητές και το εικαζόμενο υπό τινών χρέος μεγαλώνει παρά τις σκληρές θυσίες πολλών, δημιουργώντας δεσμεύσεις (σε σημείο που το μη πραγματικό λογίζεται ως πραγματικό και οι τρόποι αρνήσεώς του δυσκολεύουν).
Η τεχνητή νοημοσύνη είναι μία πραγματικότητα που ήρθε για να μείνει. Θα μπορούσε να ειπωθεί πως είναι μια μορφή συγχρόνου επαναστάσεως. Θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως ένα πολυεργαλείο και να βαθύνει υφ' ημών η συζήτηση για τις χρήσεις και την προοπτική της. Κάποια ερωτήματα που εγείρονται προς ώρας είναι -μεταξύ άλλων- και τα εξής: Μπορεί η ΤΝ (ΑΙ) να αναπαράγει -ή ακόμη και να αντικαταστήσει- την ανθρώπινη δημιουργικότητα; Είναι θεμιτό και σωστό να λαμβάνονται αποφάσεις χωρίς αισθήματα και συναισθήματα; Ποιοι είναι και θα είναι οι τροφοδότες των δεδομένων (από τα οποία εξαρτάται το τελικό αποτέλεσμα), τι θα γίνει εάν το λογισμικό τροφοδοτηθεί με κακά δεδομένα, ποιος/οι θα κρίνουν τι είναι καλό και τι κακό, βάσει ποιας κοσμοθεωρίας, ιδεολογίας ή πολιτικών πεποιθήσεων, ποιες θα είναι οι δικλείδες ασφαλείας για τις περιπτώσεις λάθους; Είναι άραγε υπερβολικό να ειπωθεί πως η τεχνητή νοημοσύνη προσπαθεί να παρακάμψει ακόμη και την ανθρώπινη ψυχή; Καλόν είναι να συμμετέχουμε ενεργά σε συζητήσεις για την ηθική, νομική, πολιτική καθώς και κάθε πλευρά τής ΤΝ(ΑΙ) αλλά και να ενθαρρύνουμε εναρέτους και ηθικούς νέους πατριώτες να σπουδάσουν προγραμματιστές στην τεχνητή νοημοσύνη και να γίνουν τροφοδότες της, ώστε σκεπτόμενοι πως το να είμαστε υπέρ τής εξελίξεως τής επιστήμης και της τεχνολογίας δεν σημαίνει ότι αγνοούμε συζητήσεις για ψηφιακή σκλαβιά και δυστοπικό μέλλον ή ότι πρέπει να επιτρέπουμε την θεοποίηση μηχανών.
Οι πόλοι εξουσίας παγκοσμίως επανασχηματοποιούνται, ως απόρροια εθνικών συγκρούσεων, οι οποίες δεν παραμένουν στο διπλωματικό ή οικονομικό ή πολιτιστικό επίπεδο αλλά εξελίσσονται και στρατιωτικά -κατά το "πόλεμος πατήρ πάντων". Εκεί που σταματά η διπλωματία ξεκινούν οι πόλεμοι. Οι δυνατοί επιβάλλουν όρους και κανόνες και οι αδύναμοι προσπαθούν να μειώσουν το μέγεθος της ήττας. Οι υπερδυνάμεις προσπαθούν να κρατήσουν εδραία την θέση τους, μικρότερες δυνάμεις με εθνική βούληση και εθνικό όραμα επιδιώκουν να δυναμώσουν και οι φοβικοί σύρονται σε υποχωρήσεις και ήττες. Ένας γενικευμένος πόλεμος υφέρπει. Η ανάγκη συμμαχιών είναι υπαρκτή και πρέπει να ακολουθεί αποκλειστικά και μόνον το εθνικό μας συμφέρον. Τα πυρηνικά και η πολιτική για το διάστημα αποτελούν κομβικά σημεία επιβιώσεως και προοπτικής και πρέπει τάχιστα να γίνουν ενέργειες προς αυτήν την κατεύθυνση.
Εντός αυτού του πλαισίου, η Ελλάς καλείται να αφυπνισθεί, να αποκρούσει την πολύμορφη και πολύτροπη επίθεση που δέχεται -και δεν είναι η μόνη-, να αντεπιτεθεί πολιτικά με βάση την κοσμοθεωρία, την ιδεολογία αλλά και τις πολιτικές θέσεις της, μέσω ενός Εθνικού Σχεδίου συγκεκριμένου, κοστολογημένου, πειστικού και υλοποιήσιμου (γνωρίζουμε πολύ καλά τις τεράστιες δυσκολίες μεταβάσεως από το παρόν αρνητικό κατεστημένο στη μελλοντική ευτοπία ενός εθνικού κράτους) και εν τέλει να νικήσει. Η διατύπωση μιας ολοκληρωμένης προτάσεως για διέξοδο από την κρίση, ευοίωνη προοπτική για την Ελλάδα και τους απανταχού Έλληνες και σταδιακή προσέγγιση τού προαναφερθέντος νέου εθνικού οράματος ως μια νέα μεγάλη ιδέα τού Ελληνισμού, σαφώς και δεν εξαντλείται στα ανωτέρω, τα οποία όμως λειτουργούν ως εφαλτήριο. Εντός τού πλαισίου τού ελληνικού εθνικισμού, αντιπαρατιθέμεθα νικηφόρα στον κομμουνισμό και στις παραφυάδες του, στον αναρχισμό καθώς και στον νεοφιλελευθερισμό και στις αντίστοιχες δικές του, υπερβαίνουμε την συμβατική ορολογία "δεξιάς" και "αριστεράς" και δίνουμε διέξοδο στο χάος: Ένα ανεξάρτητο και ισχυρό κράτος, εδραζόμενο στον ταυτοτισμό, στον κοινωνισμό, στον κοινοτισμό και στον οικολογισμό, ικανό να ανταποκριθεί στις ανάγκες και στις επιθυμίες όλων ανεξαιρέτως των Ελλήνων πέρα από διασπαστικά τής ενότητος τού έθνους κόμματα και χρώματα, εφαλτήριο πολιτισμού, προόδου, ευημερίας και εθνικής αξιοπρέπειας και υπερηφάνειας.
Από εργάτες τής ιδέας ταγμένους στον πολύ δύσκολο αγώνα τής εθνικής ανατάξεως, εκφράζεται η άποψη πως ένα ευρύ μέτωπο αγώνα, δημιουργημένο με εντιμότητα και πίστη, υπευθυνότητα και σοβαρότητα, θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολιτικές νίκες ώστε με σκληρότατη προσπάθεια να φέρουμε την τελική νίκη.
Εν κατακλείδι: Να γίνουμε αρνητές ήττας και προπομποί νίκης. Η νίκη δεν θα έρθει μόνη της, πρέπει να την φέρουμε εμείς! Αγώνας - Αγώνας - Αγώνας!

Το Ε.Δ.Δ.Α. απαγορεύει σε Μουσουλμάνους και Εβραίους την τελετουργική σφαγή ζώων χωρίς αναισθητοποίηση

Το Ε.Δ.Δ.Α. απαγορεύει σε Μουσουλμάνους και Εβραίους την τελετουργική σφαγή ζώων χωρίς αναισθητοποίηση.

 

Του Χρήστου Μπίσδα

30-5-2025

 

Πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Ε.Δ.Δ.Α.) δημοσίευσε την από 13-2-2024 απόφασή του επί της υπόθεσης Εκτελεστική Επιτροπή των Μουσουλμάνων του Βελγίου και λοιποί κατά Βελγίου[1]. Στην απόφαση αυτή το Ε.Δ.Δ.Α. νομολόγησε για το αν αποτελεί παράβαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων η απαγόρευση σε Μουσουλμάνους και Εβραίους να προβαίνουν σε τελετουργική σφαγή ζώων, τα οποία δεν έχουν προηγουμένως αναισθητοποιηθεί.

Το ζήτημα προέκυψε μετά από την έκδοση Διαταγμάτων των Φλαμανδικών και Βαλλονικών Περιφερειών στο Βέλγιο, που απαγορεύουν τη σφαγή ζώων χωρίς προηγούμενη αναισθητοποίηση, ενώ προβλέπουν την τελετουργική σφαγή ζώων με αναστρέψιμη αναισθητοποίηση. Αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των μουσουλμανικών κοινοτήτων του Βελγίου, καθώς και των εθνικών και επαρχιακών θρησκευτικών αρχών της τουρκικής και μαροκινής μουσουλμανικής κοινότητας του Βελγίου, Βέλγοι πολίτες μουσουλμανικού δόγματος και Βέλγοι πολίτες εβραϊκού δόγματος που διαμένουν στο Βέλγιο προσέφυγαν ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου του Βελγίου κατά του Βελγίου ζητώντας την ακύρωση των ανωτέρω Διαταγμάτων ισχυριζόμενοι ότι συνιστούν παραβίαση της θρησκευτικής τους ελευθερίας, της αρχής της ισότητας και της απαγόρευσης των διακρίσεων λόγω της θρησκείας τους, συγκεκριμένα παραβίαση των άρθρων 9 και 14 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Ε.Σ.Δ.Α.) [2]. Το Συνταγματικό Δικαστήριο του Βελγίου, αφού προέβη σε προδικαστική παραπομπή της υπόθεσης ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Δ.Ε.Ε.), το οποίο έκρινε ότι δεν υφίσταται παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην συγκεκριμένη υπόθεση, απέρριψε τις προσφυγές. Ακολούθως, αφού εξαντλήθηκαν τα εθνικά ένδικα μέσα, η υπόθεση ήχθη ενώπιον του Ε.Δ.Δ.Α. στο οποίο κατατέθηκαν 11 προσφυγές. Κατά την συνεκδίκαση των προσφυγών ενώπιον του Ε.Δ.Δ.Α. η κυβέρνηση της Δανίας και ο βελγικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός GAIA (Ομάδα Δράσης για το Συμφέρον των Ζώων)[3] έκαναν παρέμβαση υπέρ της κυβέρνησης του Βελγίου.

Οι αιτούντες, Μουσουλμάνοι και Εβραίοι, υποστήριξαν ότι η απαγόρευση της τελετουργικής σφαγής ζώων παραβιάζει την θρησκευτική τους ελευθερία και αποτελεί δυσμενή διάκριση σε βάρος τους. Μεταξύ των επιχειρημάτων που προέβαλαν ήταν ότι οι κυνηγοί και οι ψαράδες επιτρέπεται να σκοτώνουν ζώα χωρίς προηγουμένως να τα έχουν αναισθητοποιήσει, επομένως το ίδιο θα πρέπει να επιτρέπεται και σε αυτούς κατά την άσκηση της θρησκευτικής λατρείας τους, που περιλαμβάνει την τελετουργική σφαγή ζώων.

Η κυβέρνηση του Βελγίου υποστήριξε ότι τα Διατάγματα των Φλαμανδικών και Βαλλονικών Περιφερειών δεν περιλαμβάνουν διατάξεις που συνιστούν προσβολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των προσφευγόντων και ζήτησε να απορριφθούν οι προσφυγές τους.

Η κυβέρνηση της Δανίας δήλωσε ότι στη Δανία η αναισθητοποίηση πριν από την τελετουργική σφαγή ζώων είναι υποχρεωτική από τον Φεβρουάριο του 2014 και υποστήριξε ότι η νομική απαίτηση αναισθητοποίησης πριν από την τελετουργική σφαγή επιδιώκει τους θεμιτούς σκοπούς της προστασίας της δημόσιας υγείας και της δημόσιας τάξης. Επίσης, υποστήριξε ότι τα κράτη πρέπει να εξασφαλίζουν την ευζωία των ζώων και ότι η απαίτηση αναισθητοποίησης δεν εμποδίζει τους αιτούντες να τρώνε κρέας από ζώα που έχουν σφαγεί σύμφωνα με τις θρησκευτικές επιταγές που αυτοί θεωρούν εφαρμοστέες. Για την Δανική Κυβέρνηση, από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η απαίτηση για αναισθητοποίηση πριν από την τελετουργική σφαγή δικαιολογείται από θεμιτούς σκοπούς και είναι ανάλογη προς αυτούς.

Η μη κερδοσκοπική οργάνωση GAIA υποστήριξε ότι η απαγόρευση της τελετουργικής σφαγής χωρίς αναισθητοποίηση δεν συνιστά προσβολή της θρησκευτικής ελευθερίας των αιτούντων, δεδομένου ότι το επίμαχο μέτρο έχει περιορισμένο μόνο πεδίο εφαρμογής και δεν απαγορεύει την εκτέλεση άλλων στοιχείων της θρησκευτικής ιεροτελεστίας (τοποθέτηση του κεφαλιού του ζώου, προσευχή, απόκρυψη του μαχαιριού από τα μάτια του ζώου κ.λπ.). Επίσης, υποστήριξε ότι ο μοναδικός σκοπός του επίμαχου μέτρου είναι η απαγόρευση της περιττής ταλαιπωρίας προκειμένου να διαφυλαχθεί η καλή διαβίωση των ζώων, κάτι που αποτελεί αντικειμενικό και δικαιολογημένο στόχο, και ότι δεν αποσκοπεί στη διάκριση εις βάρος μιας κοινότητας βάσει οποιασδήποτε θρησκευτικής πρακτικής. Τέλος, υποστήριξε ότι δεν υπάρχει πρόβλημα πρόσβασης σε κρέας χαλάλ στη Φλάνδρα και τη Βαλλονία και ότι οι προσφεύγοντες δεν έχουν αποδείξει ότι η πρόσβαση σε κρέας κοσέρ έχει καταστεί δυσχερέστερη από την έναρξη ισχύος των προσβαλλόμενων διαταγμάτων. Τόνισε, επίσης, την αυξανόμενη ευαισθητοποίηση της κοινωνίας σχετικά με την ευζωία των ζώων.

Το Ε.Δ.Δ.Α. για την έκδοση της απόφασης έλαβε υπ’ όψιν διεθνείς συμβάσεις, το δίκαιο της Ε.Ε. καθώς και το δίκαιο αρκετών κρατών. Για παράδειγμα, η Γερμανία (εκτός από προσωρινές εξαιρέσεις και υπό αυστηρές προϋποθέσεις), η Κύπρος, η Δανία, η Φινλανδία (επαρχία Åland), η Ισλανδία, η Νορβηγία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Σλοβενία ​​(με εξαίρεση τη σφαγή πουλερικών, κουνελιών και λαγών από ιδιώτες), η Σουηδία, η Ελβετία (εκτός από τα πουλερικά) και - πέραν των κρατών μερών της Σύμβασης - η Ν. Ζηλανδία έχουν εισαγάγει γενική απαγόρευση της σφαγής χωρίς αναισθητοποίηση. Επιπλέον, στην Εσθονία, τη Φινλανδία (λοιπές επαρχίες), τη Λιθουανία και τη Σλοβακία, η πρακτική της αναισθητοποίησης κατά τη σφαγή ή αμέσως μετά, καθίσταται υποχρεωτική για την τελετουργική σφαγή. Επιπλέον, όπως οι ίδιοι οι προσφεύγοντες - Μουσουλμάνοι και Εβραίοι - δήλωσαν, οι Κάτω Χώρες εξετάζουν το ενδεχόμενο θέσπισης νομοθεσίας που απαγορεύει τη σφαγή σύμφωνα με θρησκευτικές τελετουργίες και οι Κάτω Χώρες και η Πολωνία δεν επιτρέπουν την εξαγωγή κρέατος από ζώα που έχουν σφαγεί χωρίς προηγούμενη αναισθητοποίηση. Παρατηρούμε ότι το Ε.Δ.Δ.Α. δεν αναφέρει πουθενά την ελληνική νομοθεσία, πιθανώς διότι ο Έλληνας νομοθέτης δεν έχει ακόμα ασχοληθεί με το ειδικό ζήτημα της τελετουργικής σφαγής ζώων, παρότι έχει θεσπισθεί νομοθεσία για την ευζωία των ζώων. Από μία σύντομη έρευνα στο διαδίκτυο, προέκυψε ότι το Νομικό  Συμβούλιο του Κράτους το 2017 γνωμοδότησε κατά πλειοψηφία ότι είναι δυνατή η τέλεση θρησκευτικών σφαγών χωρίς αναισθησία στο ισχύον ελληνικό δίκαιο[4]. Η τελετουργική σφαγή ζώων χωρίς προηγούμενη αναισθητοποίηση επιτρέπεται στην Ελλάδα υπό προϋποθέσεις σύμφωνα με την υπ’ αρ. 951/44337/21-4-2017 απόφαση του Υπουργού και του Αναπληρωτή Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΦΕΚ Β’ 1447/27-4-2017)[5].

               Η απόφαση του Ε.Δ.Δ.Α., που απέρριψε τις προσφυγές Μουσουλμάνων και Εβραίων, περιέχει αναλυτική αιτιολογία, που αξίζει κανείς να διαβάσει. Ειδικότερα, το Ε.Δ.Δ.Α. αποφάσισε ότι η απαγόρευση τελετουργικής σφαγής ζώων άνευ αναισθησίας, που θεσπίσθηκε με τα Διατάγματα των Φλαμανδικών και Βαλλονικών Περιφερειών, αποτελεί νόμιμο και θεμιτό περιορισμό της θρησκευτικής ελευθερίας Μουσουλμάνων και Εβραίων διότι προέχει η ευζωία των ζώων. Για παράδειγμα, το επιχείρημα των προσφευγόντων περί δυσμενούς διάκρισης σε βάρος τους, λόγω της μη απαγόρευσης σε κυνηγούς και ψαράδες να θανατώνουν ζώα χωρίς προηγούμενη αναισθητοποίησή τους, απορρίφθηκε διότι η κατάσταση των προσφευγόντων ως ασκούντων την πίστη τους Εβραίων και Μουσουλμάνων δεν είναι ανάλογη ή συγκρίσιμη με αυτή των κυνηγών και των ψαράδων, καθόσον το κυνήγι και το ψάρεμα δεν είναι πιθανό να λάβουν χώρα σε ζώα που έχουν προηγουμένως αναισθητοποιηθεί και οι δραστηριότητες αυτές λαμβάνουν χώρα σε ένα πλαίσιο όπου οι συνθήκες θανάτωσης είναι πολύ διαφορετικές από αυτές των ζώων εκτροφής.

Περαιτέρω, το Ε.Δ.Δ.Α. έκρινε για πρώτη φορά ότι η προστασία της ευζωίας των ζώων συνδέεται με τον θεμιτό στόχο της προστασίας της «δημόσιας ηθικής» και ότι η ευζωία των ζώων είναι αξία στην οποία δίνεται αυξημένη σημασία στις σύγχρονες δημοκρατικές κοινωνίες. Επίσης, σύμφωνα με την απόφαση του Ε.Δ.Δ.Α., αν και δεν υπάρχει σαφής συναίνεση όλων των κρατών-μελών, υπάρχει σταδιακή εξέλιξη της νομοθεσίας τους προς την κατεύθυνση της μεγαλύτερης προστασίας της ευζωίας των ζώων. Με την αναστρέψιμη αναισθητοποίηση πριν από την τελετουργική σφαγή των ζώων αποφεύγεται ο πόνος, η αγωνία ή η ταλαιπωρία των ζώων κατά τη θανάτωση. Συνεπώς η προστασία της ευζωίας των ζώων μέσω της απαγόρευσης θανάτωσής τους χωρίς αναισθησία σε τελετουργικές σφαγές δεν αποτελεί προσβολή της θρησκευτικής ελευθερίας Μουσουλμάνων και Εβραίων ούτε προσβολή της αρχής της ισότητας ούτε δυσμενή διάκριση σε βάρος τους λόγω της θρησκείας τους.

Όποιος ενδιαφέρεται για το νομικό σκέλος της υπόθεσης, μπορεί να διαβάσει ολόκληρη την απόφαση στα γαλλικά στην ιστοσελίδα του Ε.Δ.Δ.Α.[6] ενώ στο νομικό περιοδικό Ελληνική Δικαιοσύνη[7] υπάρχει σχολιασμός της απόφασης στα ελληνικά. Πέραν του νομικού σκέλους της υπόθεσης, υπάρχει το πολιτικό και κοινωνικό σκέλος, που γεννά αρκετά ερωτήματα στον ελεύθερα σκεπτόμενο Έλληνα και γενικότερα Ευρωπαίο, όπως είναι τα εξής:

α) Από όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. και τα κράτη που έχουν υπογράψει την Ε.Σ.Δ.Α. γιατί μόνο η Δανία άσκησε παρέμβαση υπέρ του Βελγίου; Τα υπόλοιπα κράτη, πολλά εκ των οποίων έχουν θεσπίσει παρόμοια νομοθεσία, γιατί δεν υποστήριξαν την κυβέρνηση του Βελγίου. Μήπως κάποιες κυβερνήσεις θα ήθελαν να χάσει το Βέλγιο ώστε να «αναγκαστούν» κι αυτές να καταργήσουν τη σχετική νομοθεσία τους;

β) Από όλες τις φιλοζωικές οργανώσεις του Βελγίου μόνο μία άσκησε παρέμβαση υπέρ του Βελγίου. Οι υπόλοιπες φιλοζωικές οργανώσεις του Βελγίου, που αγωνίζονται για την ευζωία των ζώων, συμφωνούν με την τελετουργική θανάτωσή τους άνευ αναισθησίας ή δεν θέλουν να λάβουν θέση για να μην δυσαρεστήσουν Μουσουλμάνους και Εβραίους; Σε τυχόν ανάλογη υπόθεση στην Ελλάδα ποιά θα ήταν η στάση των ελληνικών φιλοζωικών οργανώσεων;

γ) Το Ε.Δ.Δ.Α. νομολόγησε ότι η ευζωία των ζώων (που περιλαμβάνει την απαγόρευση τελετουργικής σφαγής τους άνευ αναισθησίας) είναι αξία στην οποία δίνεται αυξημένη σημασία στις σύγχρονες δημοκρατικές κοινωνίες. Οι προσφεύγοντες, και ιδίως οι «αντιπροσωπευτικές» οργανώσεις των μουσουλμανικών κοινοτήτων του Βελγίου, καθώς και των εθνικών και επαρχιακών θρησκευτικών αρχών της τουρκικής και μαροκινής μουσουλμανικής κοινότητας του Βελγίου, απ’ ό,τι φαίνεται έχουν άλλη άποψη και προκρίνουν τη θρησκευτική λατρεία έναντι της ευζωίας των ζώων. Ποιά είναι η άποψη των υπολοίπων Μουσουλμάνων; Τους αντιπροσωπεύουν πράγματι οι ανωτέρω οργανώσεις και κοινότητες; Αν δεν τους αντιπροσωπεύουν γιατί δεν έκαναν παρέμβαση υπέρ της κυβέρνησης του Βελγίου; Είναι διατεθειμένοι να ακολουθήσουν την εξέλιξη των «σύγχρονων δημοκρατικών κοινωνιών»;  

δ) Το κατά πόσο θα εφαρμοστούν τα Διατάγματα των Φλαμανδικών και Βαλλονικών Περιφερειών είναι ζήτημα πολιτικής βούλησης των αρχών του Βελγίου και συμμόρφωσης των Μουσουλμάνων και Εβραίων κατοίκων του Βελγίου. Το ίδιο ισχύει σε όλα τα κράτη που έχουν θεσπίσει παρόμοια νομοθεσία. Μέχρι ποιό σημείο είναι διατεθειμένα να φτάσουν τα κράτη, αν οι Μουσουλμάνοι και Εβραίοι κάτοικοί τους δεν συμμορφωθούν με τις επιταγές του νόμου και προκρίνουν την εφαρμογή των επιταγών της θρησκευτικής τους πίστης;

ε) Πόσο μακριά είναι η στιγμή που το Ε.Δ.Δ.Α. θα κληθεί να αποφασίσει για πρακτικές, ήθη και έθιμα που πιθανώς έχουν ήδη εισαχθεί ή θα εισαχθούν στην Ευρώπη μέσω της μετανάστευσης και της αντικατάστασης του πληθυσμού της (π.χ. το «δικαίωμα» στην ανθρωποφαγία στο πλαίσιο της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας);

στ) Η «δημόσια ηθική» και η «αυξανόμενη ευαισθητοποίηση της κοινωνίας σχετικά με την ευζωία των ζώων», που επικαλέσθηκαν το Ε.Δ.Δ.Α. και η GAIA, αντίστοιχα, ως λόγους απόρριψης των προσφυγών Μουσουλμάνων και Εβραίων, για πόσο καιρό θα συνεχίσουν να υπάρχουν; Αν ανατραπούν τα δημογραφικά δεδομένα στην Ευρώπη, λόγω της λεγόμενης Μεγάλης Αντικατάστασης, δεν θα μεταβληθεί η «δημόσια ηθική»; Δεν θα μετατραπεί η νυν  «αυξανόμενη ευαισθητοποίηση της κοινωνίας σχετικά με την ευζωία των ζώων» σε «αυξανόμενη ευαισθητοποίηση της κοινωνίας σχετικά με την εξυπηρέτηση των θρησκευτικών πεποιθήσεων και διατροφικών αναγκών Μουσουλμάνων και Εβραίων»;

Για τα ανωτέρω ερωτήματα θα ήταν ενδιαφέρον να εκφράσουν με ειλικρίνεια και σαφήνεια την άποψή τους οι πολιτικοί και θρησκευτικοί ηγέτες, η ακαδημαϊκή κοινότητα, τα πολιτικά κόμματα, ο νομικός κόσμος και οι φιλοζωικές οργανώσεις της Ελλάδας και όλης της Ευρώπης.

 

[1] Executief van de Moslims van België et autres c. Belgique (Requêtes nos 16760/22 et 10 autres).

[2] Άρθρο 9 Ε.Σ.Δ.Α.: «1. Παν πρόσωπον δικαιούται εις την ελευθερίαν σκέψεως, συνειδήσεως και θρησκείας, το δικαίωμα τούτο επάγεται την ελευθερίαν αλλαγής θρησκείας ή πεποιθήσεων, ως και την ελευθερίαν εκδηλώσεως της θρησκείας ή των πεποιθήσεων μεμονωμένως, ή συλλογικώς δημοσία ή κατ' ιδίαν, δια της λατρείας, της παιδείας, και της ασκήσεως των θρησκευτικών καθηκόντων και τελετουργιών. 2. Η ελευθερία εκδηλώσεως της θρησκείας ή των πεποιθήσεων δεν επιτρέπεται να αποτελέση αντικείμενον ετέρων περιορισμών πέραν των προβλεπομένων υπό του νόμου και αποτελούντων αναγκαία μέτρα, εν δημοκρατική κοινωνία δια την δημοσίαν ασφάλειαν, την προάσπισιν της δημοσίας τάξεως, υγείας και ηθικής, ή την προάσπισιν των δικαιωμάτων και ελευθεριών των άλλων».

Άρθρο 14 Ε.Σ.Δ.Α.: «Η χρήσις των αναγνωριζομένων εν τη παρούση Συμβάσει δικαιωμάτων και ελευθεριών δέον να εξασφαλισθή ασχέτως διακρίσεως φύλου, φυλής, χρώματος, γλώσσης, θρησκείας, πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων, εθνικής ή κοινωνικής προελεύσεως, συμμετοχής εις εθνικήν μειονότητα, περιουσίας, γεννήσεως ή άλλης καταστάσεως».

[3] GAIA (Groupe d'Action dans l'Intérêt des Animaux asbl), https://www.gaia.be

[4] https://www.lawspot.gr/nomikes-plirofories/nomothesia/nsk-92-2017/arthro-gnomodotisi-nomikoy-symvoylioy-toy-kratoys-92-2017

[5] https://www.lawspot.gr/nomikes-plirofories/nomothesia/ypoyrgiki-apofasi-951-44337-2142017

[6] https://hudoc.echr.coe.int/fre#{%22itemid%22:[%22001-230858%22]}

[7] Ελληνική Δικαιοσύνη, τ. 1/2025 (Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2025), σελ. 277-282.

 

Σημείωση "φ": Υπεύθυνος για το άρθρο είναι αποκλειστικά ο αρθρογράφος. Οι θέσεις του είναι προσωπικές και τίθενται σε δημόσιο διάλογο σε πνεύμα ελευθερίας.

Με αφορμή την τραγωδία των Τεμπών

 

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ

Γράφει ο Γ. Σαγιάς

11/03/2025

 
Ευρύτατο αντικυβερνητικό μέτωπο συνεκροτήθη από κόμματα, φορείς, ομαδώσεις και πολίτες για το θέμα τής τραγωδίας των Τεμπών και το αίτημα για δικαιοσύνη και αλήθεια έγινε και πολιτικό.
Ο πρόεδρος ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ κ. Σωκρ. Φάμελλος δήλωσε -μεταξύ άλλων- ότι "...Οι πολίτες μάς δίνουν μονότονα πλέον μια εντολή: Βρείτε τα για να φύγει αυτή η κυβέρνηση".
Από την μία πλευρά, επιχειρείται πολιτική κεφαλαιοποίηση μιας τραγωδίας με στρατηγική ευρέος μετώπου και αιχμή κεντρικό αίτημα "Παραιτηθείτε εδώ και τώρα κύριε Μητσοτάκη".
Από την άλλη πλευρά, ο πατριωτικός χώρος, ο οποίος θα μπορούσε να αποτελεί ομού την εθνική αντιπολίτευση με αιχμή τους εθνικιστές και με προοπτική κυβέρνησης, σπαράσσεται (φανερά ή υπογείως) από διχασμό, υποτιμήσεις των "άλλων", πρόταξη τριτευόντων στοιχείων διαφοροποίησης, διασπάσεις, υποτιμήσεις ομάδων ή ατόμων, εγωισμούς, προσωπικές στρατηγικές.
Είναι φανερό ποιοι καρπώνονται προς ώρας το πολιτικό αντικυβερνητικό πρόσημο των μεγαλειωδών συγκεντρώσεων, οι οποίες ανάγκασαν ακόμη και την κυβέρνηση να αλλάξει αφήγημα και ρητορική για να περιορίσει απώλειες ψηφοφόρων.
Αυτά όμως είναι "ψιλά γράμματα" για επικεφαλής πατριωτικών κομμάτων, κινημάτων, φορέων και προσωπικοτήτων, τα οποία και οι οποίοι επαναπαύονται σε κάποια δημοσκοπικά ευρήματα που δείχνουν μικρή άνοδο κάποιων κομμάτων ή μεγαλύτερη διείσδυση των γενικότερων απόψεών τους.
Η τραγωδία στα Τέμπη, δυστυχώς εργαλειοποιείται πολιτικά. Με ελεύθερη άποψη, επειδή τα επιχειρήματα -και δη στον δημόσιο διάλογο- δεν πρέπει να επιτρέπουν παρερμηνείες αλλά να είναι ξεκάθαρα, σημειώνεται ότι τόσο η τραγωδία στα Τέμπη, όσο και στο Μάτι, στη Μάνδρα, στο Σάμινα, στην Μαρφίν, δολοφονίες εθνικιστών (Φουντούλης, Καπελώνης) και τόσα ακόμη, δείχνουν την αποτυχία τού "κόμματος των πολιτικών κομμάτων" και των από δεκαετίες ποικιλόχρωμων εκφραστών του, την διαχρονική αναποτελεσματικότητά τους και -εν τέλει και εκ του κακού αποτελέσματος κρινόμενη- την επικινδυνότητά τους.
Ένα παλαιότερο σύνθημα των αναρχικών έλεγε: "Εσείς μιλάτε για βιτρίνες - εμείς μιλάμε για ζωές". Αξιοπρόσεκτο. Εμείς, αντιπροτείνουμε το εξής: Εθνικό λαϊκό μέτωπο για συγκρότηση ευρέος κινήματος με εθνικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά, το οποίο να υπηρετεί συγκροτημένο εθνικό σχέδιο εξόδου από την ποικιλότροπη κρίση και οργανωμένο συγκεκριμένο πρόγραμμα κυβέρνησης της πατρίδας μας. Χρειάζεται ένταση τής προσπάθειας με μεγίστη υπευθυνότητα, σοβαρότητα και τεκμηρίωση.
Στην ενότητα η δύναμη, στον αγώνα η ζωή, με σχέδιο η νίκη. Γιατί, τελικά, η αλήθεια είναι πως "Άλλοι ασχολούνται με πολιτικές βιτρίνες - εμείς νοιαζόμαστε στ' αλήθεια για ανθρώπινες ζωές".
 
Σημείωση "φ": Υπεύθυνος για το άρθρο είναι αποκλειστικά ο αρθρογράφος. Οι θέσεις του είναι προσωπικές και τίθενται σε δημόσιο διάλογο σε πνεύμα ελευθερίας.
 

Νίτσε και Ηράκλειτος

Νίτσε και Ηράκλειτος

Γράφει ο Γιάννης Σαρρής

 

Ο Φρειδερίκος Νίτσε αποτελεί έναν από τους επιδραστικότερους φιλοσόφους της νεωτερικότητας. Η αποστασιοποίησή του από ακαδημαϊκές ορολογίες και μεθόδους καθιστά το έργο του προσιτό σε ευρύ αναγνωστικό κοινό, ενώ το ρηξικέλευθο ύφος, ο προφητικός στόμφος και η πολυσχιδία των ενίοτε ασαφών ή αντιφατικών αφορισμών του έχουν σαγηνεύσει ανθρώπους ποικίλων ιδεολογιών, από φασιστές έως μεταμοντέρνους αποδομητές. Παρά τις όποιες αντιφάσεις του, όμως, ο Νίτσε υπήρξε συνεπής ως προς την απόρριψη της μεταφυσικής και των ιδεαλιστικών συστημάτων που κηρύττουν έναν αντικειμενικό λόγο ή μια απαράλλακτη ηθική. Για αυτόν τον λόγο, άλλωστε, στάθηκε απέναντι στην πλατωνική και την χριστιανική παράδοση. Από την «Γέννηση της Τραγωδίας» (1872) έως το «Λυκόφως των Ειδώλων» (1888), ο στοχασμός του παρέμεινε σε διάλογο με την αρχαία ελληνική γραμματεία, την οποία ως κλασικός φιλόλογος γνώριζε σε βάθος.  

Επαναλαμβάνοντας την επιχειρηματολογία των (σχετικιστών) σοφιστών Καλλικλέους και Θεόγνιδος από τον πλατωνικό Γοργία, ο Νίτσε αποδοκίμαζε και τον Σωκράτη, εξαιτίας της προσηλώσεώς του στον ορθολογισμό και την «ηθική αρετή». Πίστευε ότι στα χρόνια εκείνου έδυσε ανυπέρθετα το υπέρλαμπρο άστρο της «αυθεντικής» φιλοσοφίας του κόσμου, την οποία πρέσβευαν οι Ίωνες. Τα μεγάλα πνεύματα της ιωνικής γης, πέραν κάθε ηθικής αξιολόγησης, έστρεψαν το βλέμμα τους στην γη. Σεβάστηκαν το βάρος της και δεν θέλησαν ν’ αποδράσουν σε υπερβατικούς κόσμους, έξω από την αδυσώπητη ροή του χρόνου. Ασκούμενοι στην σοφή σιωπή της Ανατολής, ενέκυψαν στα σπουδαιότερα προβλήματα του είναι και του γίγνεσθαι, του όντος και του μη όντος, του ενός και του όλου. Αν μη τι άλλο, η νεώτερη δυτική σκέψη οφείλει στον Νίτσε την επανανακάλυψη της προσωκρατικής φιλοσοφίας. Ο αγαπημένος του φιλόσοφος ήταν ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος (544 - 484 π.Χ.)[1]. Η γνωριμία του Νίτσε με τον λόγο εκείνου ήταν ενδεχομένως η συγκλονιστικότερη στιγμή της στοχαστικής του πορείας[2]

Σύμφωνα με τον Ηράκλειτο, ο κόσμος συνέχεται από τον Λόγο, όμως αυτός ο Λόγος δεν υπακούει σε κάποιον αιτιοκρατικό κανόνα και ως εκ τούτου δεν ανακαλύπτεται από την επαγωγική λογική του ανθρώπου, παρά αποκαλύπτεται ενορατικά κι εν μέρει πίσω από αθόρυβα σημεία. Η «φύσις κρύπτεσθαι φιλεῖ»[3] , η αλήθεια του κόσμου δεν βρίσκεται σε κοινή θέα και η κοινή λογική των ανθρώπων δεν δύναται να την αντικειμενοποιήσει. Σε αυτήν την δήλωση, ο Νίτσε ανέγνωσε την αποδόμηση του νεωτερικού ρασιοναλισμού και την ταυτόχρονη δικαίωση διαισθητικών λειτουργιών κι ενστίκτων που εκείνος απώθησε. Ο Νίτσε ομνύει στην κρυπτότητα του ενίοτε ατάκτου κόσμου και δεν επιζητεί την φωταγώγηση των μυστικών του, που παραμένουν κατ’ ανάγκη κρυμμένα[4].

Ο ηρακλείτειος Λόγος συσχετίζει τα αντίθετα, ενώνει και ορίζει όλα τα όντα μεταβαλλόμενος στις ιδιότητες τους. Μία είναι η οδός του Λόγου είτε την ανηφορίζεις είτε την κατηφορίζεις[5]. Μέσω του Λόγου, η αντίθεση γεννά τα πάντα κι έτσι εκφράζει την αναγκαιότητα της εναλλαγής και τον τρόπο της εν Λόγω ενότητάς τους ή αλλιώς, με λόγια του Ηρακλείτου, «πόλεμος πάντων μὲν πατήρ ἐστι, πάντων δὲ βασιλεύς, καὶ τοὺς μὲν θεοὺς ἔδειξε τοὺς δὲ ἀνθρώπους, τοὺς μὲν δούλους ἐποίησε τοὺς δὲ ἐλευθέρους»[6]. Τα όντα του κόσμου ρέουν σαν νερό και μεταβάλλονται, κινούνται και συγκρούονται διαρκώς, καθότι δεν δύνασαι να διέλθεις δύο φορές από τον ίδιο ποταμό («τὰ πάντα ῥεῖ»), όμως ο Λόγος διατηρεί τον κόσμο αρμονικό[7]. Αυτήν την αρμονία μπορεί κανείς μόνο να την ψυχανεμισθεί. Τίποτα δεν έχει ύπαρξη και νόημα χωρίς το διαλεκτικά αντίθετό του. Ουδείς εκτιμά την ελευθερία αν δεν γνωρίσει την δουλεία, ούτε την υγεία αν δεν αρρωστήσει, ούτε την πλησμονή αν δεν πεινάσει, ούτε το Εν αν δεν μετάσχει στην πολλαπλότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Νίτσε διά στόματος του Ζαρατούστρα υπερθεματίζει συχνά ότι κανείς δεν μπορεί ν’ απολαύσει την ηδονή αν δεν υποφέρει και κανείς δεν θριαμβεύει αν δεν καταπιεί την πίκρα των πιο σκληροτράχηλων αγώνων και ματαιώσεων[8]. Ο Λόγος επενεργεί ατελεύτητα, κάθε άγγιγμα της ολότητας προϋποθέτει επιστροφή στην αρχή και επανάληψη των αντιθέσεων, επιτάσσει την «αιώνια επιστροφή», όπως θα έλεγε ο Νίτσε.

Η νιτσεϊκή ερμηνεία του Ηρακλείτου υπήρξε διαμετρικά αντίθετη της προγενέστερης εγελιανής. Ο Γκέοργκ Βίλχελμ Φρίντριχ Χέγκελ (1770 - 1831) αντιμετώπισε τον Ηράκλειτο σαν πρόδρομο της διαλεκτικής θεωρίας του. Στο περίφημο εγελιανό σχήμα «θέση-αντίθεση-σύνθεση», η Λογική παρέχει την αρχική θέση προτείνοντας συνδέσεις μεταξύ των εννοιών του καθαρού λόγου. Στην συνέχεια, η Φύση ενσαρκώνει μία απάντηση στην θεωρητική λογική (αντίθεση), που αποκαλύπτει εμπειρικά τι μπορεί όντως να υπάρξει και τι όχι. Το δε «Πνεύμα» εκφράζει την τελική «σύνθεση» μεταξύ λογικής προσδοκίας και φυσικού περιορισμού, ρυθμίζοντας «διαλεκτικά» την αντιστοίχιση μεταξύ των κινήσεων της λογικής και του αντικρίσματός τους στον εμπειρικό κόσμο. Κάθε σύνθεση αποτελεί την θέση της επόμενης διαλεκτικής τριάδας. Αυτή η διαδικασία θα επαναλαμβάνεται -επιφέροντας γνωσιολογική πρόοδο- μέχρι την πλήρη εμπέδωση της απόλυτης αλήθειας μεταξύ των ανθρώπων, η οποία θα συμπίπτει με την τελική αυτοπραγμάτωση του οικουμενικού Πνεύματος. Αυτή ήταν μία μεταφυσική θεωρία που προϋπέθεσε συγκεκριμένες παραδοχές σχεδόν θεολογικής φύσεως (όπως λ.χ. η λογική πρόνοια και η ανθρωπομορφική βούληση αυτοπραγμάτωσης του «Πνεύματος», το οποίο μοιάζει εν πολλοίς με μία εκκοσμικευμένη εκδοχή του Αγίου Πνεύματος)[9]. Αλλά ο Νίτσε, ως γνωστόν, εχθρευόταν κάθε μεταφυσικό άλμα από την γήινη εμπειρία προς υπερβατικές επικράτειες τού άτοπου[10]. Περαιτέρω, αγανακτούσε με την απόδοση αιτιοκρατικής λογικότητας στην κοσμική ροή του γίγνεσθαι.

Στην Γέννηση της Τραγωδίας, απορρίπτοντας την ιδέα ενός σοφού και προνοητικού Θεού-Πατέρα, ο Νίτσε ανακαλεί την ηρακλείτεια παρομοίωση της δημιουργικής δύναμης του κόσμου με ένα παιδί που μαζεύει βότσαλα στην τύχη, τα στοιβάζει σε βουναλάκια από άμμο κι έπειτα τα κατεδαφίζει[11]. Το παιδί γνωρίζει μόνο να παίζει, η ύπαρξή του δεν έχει κάποια ηθική αιτία. Συμβολίζει την αρχή, την επαναλαμβανόμενη πρώτη στιγμή των όντων. Και η αθωότητά του έγκειται στην άγνοια των χρησιμοθηρικών προγραμματισμών και των τελικών σκοπών. Δημιουργεί και καταστρέφει ρίχνοντας ζάρια.

Ο Νίτσε συγκεφαλαιώνει προσθέτοντας ότι ο φυσικός κόσμος δεν υπακούει στις λογικές προσδοκίες των ανθρώπων που προκύπτουν μέσα από θεωρητικά μοντέλα και συμβολικές γλώσσες (λ.χ. μαθηματικά), αλλά στο χάος, εμφανίζοντας ακατάπαυστα υπερβολές, παραμορφώσεις και κενά. Τουτέστιν, η «φύση είναι τύχη». Ωστόσο, κρίνεται αμφίβολο κατά πόσον αυτή η δήλωση θα έβρισκε σύμφωνο ή ενάντιο τον «σκοτεινό φιλόσοφο» του κρυπτού Λόγου και της αφανούς αρμονίας. Ο βαθμός ταύτισης του νιτσεικού Ηρακλείτου με τον πραγματικό Ηράκλειτο εξακολουθεί ν’ αποτελεί ένα δυσεπίλυτο μυστήριο. Γιατί, σε τελική ανάλυση, εάν το αποτέλεσμα του κοσμικού γίγνεσθαι είναι πάντοτε η αρμονία, τότε και η εκ προοιμίου απόρριψη της λογικότητάς του είναι εξίσου ένοχη για «μεταφυσική» αυθαιρεσία.

Επιπλέον, σύμφωνα με τον Ηράκλειτο, είναι προτιμότερο να σβήνεται η ύβρις, δηλαδή η μάταιη απόπειρα υπέρβασης του κοσμικού Λόγου από το άτομο, παρά η φωτιά[12]. Από την άλλη πλευρά, για τον Νίτσε η μόνη αθέμιτη υπέρβαση έχει την μορφή της σωκρατικού τύπου λογοκρατίας, μίας ορθολογικής προσπέλασης του κόσμου. Εν τούτοις, μήπως η νιτσεϊκή βούληση του «Υπερανθρώπου» προς εδραίωση ιδίων αξιών και ανάπλαση του κόσμου κατ’ εικόνα του θα ηχούσε επίσης σαν επίδοξη ύβρις στα αυτιά του Εφεσίου; Προσωπικά πιστεύω πως ναι, καθώς δικαιολογεί τις ατομικές απόπειρες παράκαμψης του (οικουμενικού) Λόγου, στα πλαίσια της αυθυπέρβασης και της θέλησης για δύναμη. Συμπερασματικά, η σχέση του Νίτσε με τον Ηράκλειτο είναι περιπλοκότερη από μία απλή ταύτιση ή συνέχεια. Εάν πάντως συμφωνούν με σαφήνεια σε κάτι, αυτό είναι η αδυναμία της ανθρώπινης λογικής να αποκρυσταλλώσει από μόνη της τις καθολικές αλήθειες του κόσμου.   

 

 

[1] Μάλιστα, ο Νίτσε προβάλλει στην ασκητική του Ηρακλείτου και την προσωπική του περιφρόνηση για την μάζα και τις φλύαρες πλην εφήμερες έγνοιές της. Γράφει ενδεικτικά: «Βέβαια, να κ’ η περίπτωση του Ηρακλείτου, που αποτραβήχτηκε στις ελεύθερες εκτάσεις και τα περιστύλια του τεράστιου ναού της Αρτέμιδας […] Ωστόσο, κι ο Ηράκλειτος απέφευγε αυτό που κ’ εμείς αποφεύγουμε σήμερα: το θόρυβο και τη φλυαρία των Εφεσίων, τη δημοκρατία τους, τις πολιτικές αθλιότητές τους, τα νεώτερα κατορθώματα της “αυτοκρατορίας” (της περσικής – με εννοείτε…), όλη τη βρομερή πραμάτεια του “σήμερα”, γιατί εμείς οι φιλόσοφοι χρειαζόμαστε πάνω απ’ όλα μια συγκεκριμένη ησυχία: χρειαζόμαστε ανάπαυση απ’ το “σήμερα”.», βλέπε: Νίτσε, Φ. (2015). Το πάθος για την αλήθεια (μτφρ. Β. Δουβαλέρης). Gutenberg, σελ.44.

[2] Κουτρούλης, Σ. (1994). Ὁ Θεὸς-Χορευτής: Περιπλάνηση στὸ λόγο τοῦ Φ. Νίτσε. Ἐκδόσεις Παπαζήση, σελ.194-204.

[3] Ηράκλειτος (1877). Περί Φύσεως, X. Heracliti Ephesii Reliquiae (ed. I. Bywater). Clarendon Press, σελ.4.

[4] Γράφει στην Χαρούμενη Γνώση: «Όχι, έχουμε βαρεθεί αυτήν την ασχήμια, την θέληση για αλήθεια με κάθε τίμημα, αυτήν την νεανική τρέλα στην πίστη της αλήθειας. Είμαστε πολύ φτασμένοι, πολύ σοβαροί, πολύ ευδιάθετοι, πολύ έμπειροι και βαθυστόχαστοι για αυτό το πράγμα… Δεν πιστεύουμε ότι η αλήθεια παραμένει αλήθεια αφού τραβήξει κάποιος το πέπλο της, έχουμε ζήσει πολλά για να το πιστέψουμε. Σήμερα θεωρούμε ότι είναι ζήτημα ευπρέπειας να μην επιθυμούμε να τα δούμε όλα γυμνά, να είμαστε παρόντες παντού, να καταλαβαίνουμε και να “ξέρουμε” τα πάντα.» (απόδοση του υποφαινομένου), βλέπε: Nietzsche, F. (2001). The Gay Science (J. Nauckhoff). Cambridge University Press, σελ.8.

[5] «ὁδὸς ἄνω κάτω μία καὶ ὠυτή», Ηράκλειτος, Περί Φύσεως, LXIX, ό.π., σελ.28.

[6] Ηράκλειτος, Περί Φύσεως, XLIV, ό.π., σελ.18.

[7] «Ἁρμονίη ἁφανὴς φανερῆς κρείσσων», Ηράκλειτος, Περί Φύσεως, XLVI, ό.π., σελ.19.

[8] «Τί γίνεται όμως αν η απόλαυση και ο πόνος είναι τόσο αλληλένδετα μεταξύ τους, που όποιος θέλει όσο περισσότερο γίνεται από το ένα πρέπει να έχει όσο περισσότερο γίνεται και από το άλλο; Αν όποιος θέλει να ευφρανθεί ως τον ουρανό, πρέπει να είναι έτοιμος για θλίψη μέχρι θανάτου;», βλέπε: Nietzsche 2001, ό.π., σελ.37-38.

[9] Hodgson, P. (1997). Hegel and Christian Theology: A Reading of the Lectures on the Philosophy of Religion. Fortress Press, σελ.3-21.

[10] Rayman, J. (2023). Nietzsche’s Heraclitus: Historical Figure and Personal-Philosophical Archetype. Nietzsche-Studien, 52(1), σελ.40-76.

[11] Νίτσε, Φ. (1995). Η Γέννηση της Τραγωδίας (μτφρ. Γ. Λάμψας). Εκδόσεις Κάκτος, σελ.275

[12] «Ὕβριν χρὴ σβεννύειν μᾶλλον πυρκαϊήν», Ηράκλειτος, Περί Φύσεως, CIII, ὅ.π., σελ.40.

 

Σημείωση "φ": Υπεύθυνος για το άρθρο είναι αποκλειστικά ο αρθρογράφος. Οι θέσεις του είναι προσωπικές και τίθενται σε δημόσιο διάλογο σε πνεύμα ελευθερίας.

Το Ισλάμ ως πρόβλημα

Το Ισλάμ ως πρόβλημα

 

του Γ. Σαγιά

04/02/2025

 

Το Ισλάμ αναφέρεται ως θρησκεία μονοθεϊστική την οποία διαμόρφωσε ο Μουχάμαντ (Μωάμεθ) στις αρχές του 7ου μ.Χ. αιώνα. «Γραμματικώς η λέξη islam είναι απαρέμφατο του ρήματος aslama, το οποίο σημαίνει ΄΄αποδέχομαι΄΄, υποτάσσομαι, παραδίνομαι• συνεπώς συμπυκνώνει τις έννοιες που εκφράζουν οι λέξεις: αποδοχή, παράδοση, υποταγή, αφοσίωση. Ο απαρεμφατικός τύπος προσδίδει δυναμικό τόνο συνέχειας• πρόκειται για μια ΄΄εσωτερική κατάσταση, η οποία επαναλαμβάνεται και ανανεώνεται΄΄».1

Η λέξη islam «ήταν κατά την προϊσλαμική περίοδο σε χρήση στο εμπορικό λεξιλόγιο των ανθρώπων της Μέκκας και σήμαινε τη ΄΄συμφωνία΄΄, τη ΄΄συνθήκη΄΄, το λόγο τιμής για το ΄΄κλείσιμο΄΄ μιας υποθέσεως. Ο Μωάμεθ με το κήρυγμά του έδωσε νέο περιεχόμενο και δύναμη στον παλαιό όρο, χρησιμοποιώντας τον από την πρώτη φάση της δράσεώς του, για να δηλώσει την υπαρξιακή υπακοή στην κλήση του Αλλάχ και να προσδιορίσει το σκοπό και τον προσανατολισμό των οπαδών του».2

Οι οπαδοί τού Ισλάμ ονομάζονται muslim (μουσουλμάνος, - νοι), ενώ στα ελληνικά ονομάζονται και Μωαμεθανοί (όρος που δεν γίνεται αποδεκτός από τους μουσουλμάνους διότι δεν λατρεύουν αυτόν καθαυτόν τον Μωάμεθ παρά το ότι ακολουθούν τη διδασκαλία του). Το ιερό τους βιβλίο είναι το Κοράνιο, το οποίο θεωρούν ως το πρώτο στήριγμα του «οίκου του Ισλάμ», ενώ τα Χαντίθ είναι το δεύτερό τους στήριγμα και -τρόπον τινα- συμπληρώνει το πρώτο.

«Σημείο αναφοράς στην εκδήλωση της καθημερινής θρησκευτικότητας, στην έκφραση του θεολογικού και μη λόγου, στο στοχασμό, στην τέχνη, στην κοινωνική συμπεριφορά και, τέλος, στην έκφραση πολιτικών αντιλήψεων παραμένει μέχρι σήμερα στον κόσμο του Ισλάμ το Κοράνιο».3

Ο Μωάμεθ επιτελούσε καθημερινώς μια έντονη διαθρησκευτικότητα και δημιούργησε το Ισλάμ, προσεταιριζόμενος στοιχεία από τον Ιουδαϊσμό και τον Χριστιανισμό. Θεώρησε τον Χριστιανισμό μέγεθος περιορισμένο τοπικώς και χρονικώς και υιοθέτησε τακτικές βίας και επιθετικότητας για να μειώσει την επιρροή του. Ενδεικτικά αναφέρονται κάποια αποσπάσματα του Κορανίου που συνηγορούν στο ανωτέρω:

Κεφάλαιο (Σούρα) Β΄: «Μάχεσθαι μέχρις ότου αποσοβηθή αφ’ υμών ο κίνδυνος του πειρασμού, και όταν δεν υπάρχη άλλη λατρεία ειμή η του μόνου Θεού. Αν οι εχθροί θέσωσι τέρμα εις τας πράξεις αυτών, τότε ας παύσωσιν αι εχθροπραξίαι, εκτός αν πρόκειται περί ασεβών».4

Κεφάλαιο (Σούρα) Δ΄: «Εάν γυνή τις υμών πράξη ατιμίαν τινά (σσ. πορνεία ή μοιχεία), προσκαλέσατε τέσσαρας μάρτυρας εξ υμών, και αν ούτοι καταμαρτυρήσωσι, τότε κλείσατε αυτήν εις τον οίκον, μέχρι θανάτου της, ή μέχρις ου προμηθεύση αυτή ο Θεός μέσον σωτηρίας».5

Κεφάλαιο (Σούρα) Θ΄: «Όταν παρέλθωσιν οι ιεροί μήνες (σσ. σεληνιακοί μήνες), τότε φονεύετε τους πολυθεϊστάς όπου αν συναντήσετε, ζωγρείτε δε πολιορκούντες και ενεδρεύοντες αυτούς. Εάν όμως μετανοήσωσιν, άφετε αυτούς ελευθέρους, καθότι ο Θεός είναι μακρόθυμος και ελεήμων».6

Κεφάλαιο (Σούρα) ΙΖ΄: «Θα εξαφανίσωμεν ή θα τιμωρήσωμεν σκληρώς απάσας τας χώρας της γης προ της ελεύσεως της ημέρας της κρίσεως. Αύτη εστίν απόφασις εγγεγραμμένη εις τας αιωνίους δέλτους».7

Κεφάλαιο (Σούρα) ΜΖ΄: «Οπόταν συναντάτε τους απίστους φονεύετε και κατασφάζετε συγκρατούντες στερεώς τα δεσμά τού αιχμαλώτου».8

Μετά το θάνατο του Μωάμεθ, η βία και η επιθετικότητα έναντι οποιουδήποτε «μη μουσουλμάνου» συνεχίστηκαν «κατά τας γραφάς» με ένταση (φορές μειούμενη, φορές αυξανόμενη). Σύμφωνα με τον Goldziher «Οι υπέρμαχοι του Ισλάμ δεν είχαν να ασχοληθούν τόσο με τη μεταστροφή των απίστων στην πίστη όσο με την υποταγή τους».9 Παρά ταύτα, παλαιότερα κείμενα χριστιανών της εποχής υποτιμούσαν την παρουσία του Ισλάμ. Αυτή η λάθος εκτίμηση πολλών και η ήπια πολεμική εναντίον του Ισλάμ, σε συνδυασμό με την τρέχουσα κάθε φορά πολιτική, οδήγησε σταδιακώς σε τραγικά αποτελέσματα, ήτοι -μεταξύ άλλων- σε εποικισμούς και εξισλαμισμούς: «Είναι ουσιαστικά αδύνατο να υπολογίσουμε την έκταση στην οποία οι μουσουλμάνοι εποίκησαν τις πόλεις της Ανατολής κατά το τέλος του 12ου και τις αρχές του 13ου αιώνα (....) Υπήρχαν επίσης πόλεις -όπως η Δάδυβρα- όπου οι χριστιανοί εκδιώχθηκαν εντελώς και η πόλη εποικίστηκε αποκλειστικά από μουσουλμάνους. Η εφαρμογή τέτοιας πολιτικής βίαιας εκδίωξης και εποικισμού αναμφίβολα εξηγεί τη γρήγορη εξάλειψη του χριστιανισμού από την Άγκυρα του 12ου αιώνα και ίσως επίσης και από άλλες πόλεις».10

Σήμερα, οι μουσουλμάνοι παγκοσμίως αποτελούν περίπου το 20% του πληθυσμού, δεδομένου ότι σημείωσαν μεγάλη αύξηση: «(...) στο δεύτερο ήμισυ του 20ού αιώνα από το 15% έφθασαν στο 20% του πληθυσμού της γης. Σε πολλές χώρες της Ασίας και της Αφρικής έχουν την απόλυτη πλειοψηφία. Ολόκληρη η τεράστια ζώνη που εκτείνεται από τον Βόλγα προς βορρά μέχρι τη Μαδαγασκάρη προς νότο και από το Καράτσι του Πακιστάν ανατολικά μέχρι το Ντακάρ της Σενεγάλης δυτικά είναι ισλαμική, ενώ ανατολικότερα δεσπόζει ο μουσουλμανικός όγκος της Ινδονησίας. Εκτός αυτού, η σύγχρονη μεγάλη μετανάστευση πληθυσμών -κυρίως προς το Δυτικό κόσμο- έχει ως αποτέλεσμα την παρουσία μουσουλμάνων σε περισσότερες από 184 χώρες».11 Αν, μάλιστα, συνυπολογισθούν η λαθρομετανάστευση, οι προσφυγικές ροές και ο πόλεμος που έχει εξαπολύσει διάφορες ομάδες τζιχαντιστών, τότε ο θρησκευτικός δυναμισμός και η -όχι μόνο θρησκευτική- επεκτατικότητα δεν πρέπει -για άλλη μια φορά- να υποτιμηθούν. Εξάλλου, δεν είναι χρονικώς μακρινή η χαρακτηριστική δήλωση του 1997 τού Ταγίπ Ερντογάν (τότε δημάρχου Κωνσταντινουπόλεως): «Η δημοκρατία μας είναι μόνο το τραίνο στο οποίο επιβαίνουμε μέχρι να επιτύχουμε το στόχο μας. Τα τζαμιά είναι οι στρατώνες μας, οι μιναρέδες είναι οι ξιφολόγχες μας, οι τρούλοι τα κράτη μας και οι πιστοί οι στρατιώτες μας».12

Εντός αυτού του αδρομερούς παρουσιαζόμενου πλαισίου, ο προσεκτικός μελετητής του Ισλάμ, του Κορανίου και της απανταχού συμπεριφοράς των μουσουλμάνων μπορεί να εντοπίσει τα εξής:

1) Το Ισλάμ υπονομεύει τον κοσμικό χαρακτήρα τού κράτους, διότι έχει θρησκευτικό χαρακτήρα.

2) Είναι ασύμβατο με τις θεμελιώδεις ελευθερίες που αναγνωρίζονται από τα κράτη της λεγόμενης -δοκίμως ή αδοκίμως- «δύσης».

3) Χρησιμοποιεί ρητορική μίσους και υποκινεί σε τέλεση ανθρωποκτονιών.

4) Ανάγει το Κοράνιο πάνω από το Νόμο κάθε χώρας, άρα επιδιώκει την ανομία και την κατάλυση του πολιτεύματος, αρνούμενο να συμμορφωθεί προς τους νόμους εξαιτίας θρησκευτικών πεποιθήσεων.

5) Υπονομεύει την ειρήνη και την ασφάλεια στις χώρες όπου υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν σε άλλη θρησκεία, δόγμα, δοξασία.

6) Θεωρεί οποιονδήποτε «μη μουσουλμάνο» άπιστο ο οποίος πρέπει να προσηλυτισθεί ή να εκτελεσθεί.

7) Προτρέπει σε εκτέλεση οποιουδήποτε ήταν ισλαμιστής και αποφάσισε να αλλάξει θρησκεία ή δόγμα, δηλαδή ασκεί τρομοκρατία.

8) Με (παρα)λογική «μονόδρομου» αρνείται την εξασφάλιση της αναγνώρισης και του σεβασμού των δικαιωμάτων των άλλων, αφού συλλήβδην τους θεωρεί «απίστους», συνεπώς αντιτίθεται στο γενικό, στην ευνομούμενη πολιτεία και στη δημοκρατία.

9) Διεκδικεί ιδιαίτερη αντιμετώπιση των μουσουλμάνων και συνεπώς ακυρώνει την έννοια της ισονομίας.

10) Υιοθετεί τον φόνο, ακυρώνοντας την ανθρώπινη ύπαρξη.

Η συνέχιση της υπάρξεως των γενεσιουργών αιτίων και των σχεδίων για ένταση της μετανάστευσης, της λαθρομετανάστευσης και των προσφυγικών ροών, η υπογεννητικότητα Ελλήνων και λοιπών Ευρωπαίων (κατοίκων βασικών περιοχών υποδοχής των ανωτέρω), η επιδίωξη να θεωρείται το Κοράνι σαν υπέρτατος νόμος και -κυρίως- η αδυναμία της «δυτικής» φιλελεύθερης νομολογίας αλλά και η όσμωση που επιλέγεται μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων (από τους πρώτους) δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα το οποίο εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους τόσο για τη συνέχιση υπάρξεως της Ελλάδας και των Ελλήνων όσο και της Ευρώπης και των Ευρωπαίων εν γένει -και όχι μόνο. Διότι έθνη και λαοί οδηγούνται σε απεθνοποίηση και ισλαμοποίηση (με ό,τι σημαίνουν αυτά) και διά της αντικατάστασης πληθυσμών, και διά του προσηλυτισμού και της μεταστροφής γηγενών στο Ισλάμ.

Όπως σημειώνει ο Χρήστος Τσιαχρής, «οι νόμιμοι ή παράνομοι μουσουλμάνοι μετανάστες είναι πιθανό να επιδιώξουν τη βίαιη κατάληψη της εξουσίας και την εγκαθίδρυση ισλαμικών καθεστώτων. Αν δεν καταφύγουν στη βία, εκμεταλλευόμενοι το δίκαιο των ευρωπαϊκών κρατών θα συνεχίσουν να πολιτογραφούνται οι ίδιοι ή τα τέκνα τους -επομένως κι αυτοί θα είναι οι μελλοντικοί ψηφοφόροι ισλαμικών κομμάτων που θα επιδιώξουν την εγκαθίδρυση θεοκρατικών κρατών. Ακόμα, όμως, και αν δεν πολιτογραφηθούν σε κάποιο κράτος της Ευρώπης, επικαλούμενοι τα ανθρώπινα δικαιώματα θα κατορθώνουν να παραμένουν στην Ευρώπη υπό καθεστώς πρόσφυγα ή μετανάστη, συντελώντας στον εξισλαμισμό της».13 Σύμφωνα με τον Γιάννη Κολοβό, «Η όλη κατάσταση οδηγεί στην διάλυση της κοινωνικής συνοχής και στην δημιουργία αισθήματος ανασφάλειας για τους γηγενείς, καχυποψίας απέναντι στους μουσουλμάνους και γενικότερης δυσανεξίας με τους μετανάστες».14

Εν κατακλείδι: Το Ισλάμ είναι ωρολογιακή βόμβα για την Ελλάδα, την Ευρώπη γενικότερα και κάθε κοινωνία που θέλει να ζει ελεύθερα. Οι συζητήσεις και οι ενέργειες πρέπει να μετατοπίσουν την προτεραιότητα από το «ποιος ευθύνεται» στο «πώς λύνεται το πρόβλημα». Τα εθνικά κινήματα θα μπορούσαν να δώσουν τη λύση, με υπευθυνότητα και σοβαρότητα.

 

Γ. Σαγιάς

 

Παραπομπές:

  1. C. J. Adams, A Reader’s Guide to the Great Religions (New York, London 1965), 288 στο Αναστασίου (Γιαννουλάτου) - Αρχιεπισκόπου Τιράνων και πάσης Αλβανίας, Ισλάμ - Θρησκειολογική επισκόπηση, εκδ. ΤΟ ΒΗΜΑ - Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε., Αθήνα, 2016, σελ. 29
  2. Αναστασίου (Γιαννουλάτου) - Αρχιεπισκόπου Τιράνων και πάσης Αλβανίας, Ισλάμ - Θρησκειολογική επισκόπηση, εκδ. ΤΟ ΒΗΜΑ - Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε. (ειδική έκδοση – φωτοτυπική ανατύπωση παλαιοτέρου ομότιτλου βιβλίου), Αθήνα, 2016, σελ. 29
  3. Αλέξανδρος Καριώτογλου, Εισαγωγή στο Κοράνιο, στο Το Ιερό Κοράνιο, εκδ. δημιουργία, Αθήνα, 1995, σελ. ιζ΄
  4. Το Ιερό Κοράνιο, μετάφραση – σχόλια Γεράσιμου Ι. Πεντάκη, Κεφ. Β΄ - Η ΒΟΥΣ, εδάφιο 189, εκδ. δημιουργία, Αθήνα, 1995, σελ. 32
  5. Το Ιερό Κοράνιο, ό.α., Κεφ. Δ΄ - ΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ, εδάφιο 19, σελ. 65
  6. Το Ιερό Κοράνιο, ό.α., Κεφ. Θ΄ - Η ΜΕΤΑΝΟΙΑ, εδάφιο 5, σελ. 136
  7. Το Ιερό Κοράνιο, ό.α., Κεφ. ΙΖ΄ - Η ΝΥΚΤΕΡΙΝΗ ΟΔΟΙΠΟΡΙΑ, εδάφιο 60, σελ. 205
  8. Το Ιερό Κοράνιο, ό.α., Κεφ. ΜΖ΄ - Ο ΜΩΑΜΕΘ, εδάφιο 4, σελ. 375
  9. I. Goldziherm Vorlesungen uber den Islam, Heilderberg 1925, s. 25, στο Μ. Μπέλλος κ.ά. Η Ορθόδοξη Εκκλησία σε Ανατολή και Δύση – Η Ορθοδοξία ως Κληρονομιά, τ. β΄, εκδ. ΕΑΠ, Πάτρα, 2001, σελ. 118
  10. Σ. Βρυώνης, Η παρακμή του μεσαιωνικού ελληνισμού στη Μικρά Ασία και η διαδικασία εξισλαμισμού (11ος – 15ος αιώνας), εκδ. Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα, 1996, σελ. 165
  11. Αναστασίου (Γιαννουλάτου), ό.α., σελ. 32
  12. Χρήστος Τσιαχρής, Μιναρέδες – Οι λόγχες τού Ισλάμ στην Ευρώπη, εκδ. Θούλη, Αθήνα, 2014, σελ. 13
  13. Χρήστος Τσιαχρής, ό.α., σελ. 159
  14. Γιάννης Ηλ. Κολοβός, Το τέλος μιας ουτοπίας, εκδ. ΠΕΛΑΣΓΟΣ, Αθήνα, 2008, σελ. 245

Σημείωση "φ": Υπεύθυνος για το άρθρο είναι αποκλειστικά ο αρθρογράφος. Οι θέσεις του είναι προσωπικές και τίθενται σε δημόσιο διάλογο σε πνεύμα ελευθερίας.

NOTE! This site uses cookies and similar technologies.

If you not change browser settings, you agree to it. Learn more

I understand